4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında 'işçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun sağlık kurulunca saptanması durumu' ile aynı bendin ikinci paragrafında yer alan 'bekleme süresini aşan işe devamsızlık' hallerini karşılaştırınız. Her iki durumun işveren için haklı fesih nedeni oluşturmasındaki farkları ve bu durumların savunma alma zorunluluğu açısından içtihadı birleştirme kararının etkisini değerlendiriniz.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, işverene sağlık nedenleriyle iş sözleşmesini derhal feshetme yetkisi veren iki farklı durumu düzenlemektedir. Bu iki durum, fesih için aranan koşullar ve savunma alma zorunluluğu açısından farklılıklar gösterir. **I. İşçinin Tedavisi Mümkün Olmayan ve Çalışmasında Sakınca Bulunan Hastalığı (25/I-b, İlk Paragraf):** * **Şartlar:** Bu fesih nedeninin oluşabilmesi için üç temel şart aranır: 1. İşçinin bir hastalığa tutulması. 2. Bu hastalığın 'tedavi edilemeyecek nitelikte' olduğunun saptanması. 3. İşçinin bu hastalığı nedeniyle 'işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun' saptanması. 4. Bu saptamaların 'sağlık kurulunca' yapılmış olması. Sağlık kurulu raporu, feshin temel dayanağıdır. * **Fesih Niteliği:** Bu durumda işveren, işçinin hastalığının niteliği ve işyerindeki çalışma güvenliği/verimliliği üzerindeki etkisini sağlık kurulu raporuyla belgeleyerek iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. **II. Bekleme Süresini Aşan İşe Devamsızlık (25/I-b, İkinci Paragraf):** * **Şartlar:** Bu fesih nedeni, işçinin kendi kastı veya derli toplu olmayan yaşayışı ya da içkiye düşkünlüğü dışındaki nedenlerle (hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi) işe devamsızlığıyla ilgilidir. Haklı fesih hakkı, bu hallerin işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 17. maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar. Örneğin, bir yıl kıdemi olan işçinin (bildirim süresi 4 hafta) kesintisiz devamsızlığı 10 haftayı (4+6) aşarsa işveren fesih hakkını kullanabilir. * **Fesih Niteliği:** Bu durumda da işveren, belirtilen sürelerin aşılması halinde iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. **III. Farklar ve Savunma Alma Zorunluluğu Açısından İçtihadı Birleştirme Kararının Etkisi:** 1. **Fesih Nedeninin Niteliği:** * İlk paragraftaki durum, işçinin *sağlık durumunun niteliğine* (tedavi edilemezlik ve işyerinde sakınca) odaklanırken, ikinci paragraftaki durum *devamsızlığın süresine* odaklanır. İlkinde işçi mevcut olmakla birlikte iş görme edimini yapamaz veya sakıncalı iken, ikincisinde işçi fiilen işe gelmemektedir. * Her iki durumda da feshin temelinde işçinin sağlık kaynaklı iş görme edimini yerine getirememesi yatar, ancak tetikleyici olay farklıdır. 2. **Savunma Alma Zorunluluğu:** * Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 19.10.2018 tarihli, 2017/9 Esas ve 2018/10 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararı, doğrudan 25. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince 'almış olduğu sağlık raporları nedeniyle derhal fesihlerde' işçiden savunma alınmasının gerekmediği sonucuna varmıştır. Kararın gerekçesi, 'işçinin bekleme süresini aşan işe devamsızlığı, işçinin davranışı ya da verimi ile ilgili bir neden olmadığı gibi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25’inci maddesinin son fıkrası uyarınca haklı nedenle derhal fesihlerde, fesihten önce işçiden savunma alınmasını düzenleyen aynı Kanun’un 19’uncu maddesinin ikinci fıkrası uygulanmayacağından, işverenin fesihten önce savunma alma zorunluluğu bulunmamaktadır.' * Bu karar, 25/I-b bendinin her iki paragrafındaki durumlara da uygulanır. Zira her iki durum da işçinin sağlık nedenlerine dayanır ve işçinin 'davranışı ya da verimi' ile ilgili değildir. İşçinin sağlık sorunları nedeniyle çalışamıyor veya işe gelemiyor olması, işçinin değiştirebileceği veya tasarruf edebileceği bir durum olmadığından, savunma almanın bir anlamı yoktur (Dulay Yangın, a.g.m., s.2052). **Sonuç:** Her iki durum da işveren için haklı fesih nedeni olmakla birlikte, fesihi tetikleyen olgu (sağlık kurulunun saptaması vs. süreyi aşan devamsızlık) farklıdır. Ancak İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, 25/I-b bendi kapsamında sağlık nedenlerine dayalı tüm derhal fesihlerde, işçinin davranışı veya verimine ilişkin bir durum olmadığı için savunma alma zorunluluğu bulunmamaktadır.