4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesinin üçüncü fıkrasında fesih için geçerli neden oluşturmayan durumlar sıralanmıştır. Bu halleri, ILO 158 sayılı Sözleşmesi'nin ilgili maddeleriyle ilişkilendirerek açıklayınız. Özellikle hastalık veya kaza nedeniyle geçici devamsızlığın iş güvencesi kapsamındaki işçinin iş sözleşmesinin feshi açısından durumunu analiz ediniz.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesinin üçüncü fıkrası, iş güvencesi kapsamında kalan işçiler açısından işveren için fesih için geçerli neden oluşturmayacak durumları tahdidi olarak saymıştır. Bu düzenleme, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)'nün 158 sayılı Hizmet İlişkisine Son Verilmesi Sözleşmesi'nin 5. ve 6. maddeleri dikkate alınarak yapılmıştır. **I. Fesih İçin Geçerli Neden Oluşturmayan Durumlar (4857 S. K. m. 18/3):** Kanun maddesinde sıralanan fesih için geçerli neden sayılmayan haller şunlardır: * Sendika üyeliği veya çalışma saatleri dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendikal faaliyetlere katılmak. * İş yeri sendika temsilciliği yapmak. * Mevzuattan veya sözleşmeden doğan haklarını takip veya yükümlülüklerini yerine getirmek için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak veya bu hususta başlatılmış sürece katılmak. * Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler. * Kanun’un 74. maddesinde öngörülen ve kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek. * Hastalık veya kaza nedeniyle Kanun’un 25. maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen "bekleme süresinde işe geçici devamsızlık" halleri. **II. ILO 158 Sayılı Sözleşmesi ile İlişkilendirme:** Bu düzenlemeler, ILO 158 Sayılı Sözleşme'nin işçinin işine son vermesi bakımından geçerli neden oluşturmayan konuları belirten 5. ve 6. maddeleriyle tam bir uyum içindedir: * **Madde 5:** Sendika üyeliği, işçi temsilciliği yapmış olmak, işvereni şikayet etmek veya işveren aleyhine müracaatta bulunmak gibi nedenler geçerli fesih nedeni sayılmaz. * **Madde 6:** Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile sorumlulukları, hamilelik, din, siyasi görüş, etnik veya sosyal köken, doğum izni esnasında işe gelmeme ve hastalık veya kaza nedeni ile geçici devamsızlık işten çıkarma için geçerli neden sayılmamaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu, 158 sayılı Sözleşme hükümlerine uyum sağlamak amacıyla getirilmiş bir kanundur. Bu bağlamda, 18/3. maddesindeki düzenlemeler doğrudan Sözleşme'nin koruma alanını iç hukuka taşımaktadır. **III. Hastalık veya Kaza Nedeniyle Geçici Devamsızlığın İş Sözleşmesinin Feshi Açısından Durumu:** 18. maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendi, "Hastalık ... nedeniyle 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen bekleme süresinde işe geçici devamsızlık" halini geçerli bir fesih nedeni olarak kabul etmez. Bu durum şunları ifade eder: * **Bekleme Süresi:** İşçinin hastalığı, iş kazası veya meslek hastalığı, doğum ve gebelik gibi nedenlerle işe devamsızlığı, İş Kanunu'nun 25/I-b bendinde belirtilen 'bekleme süresi' (işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 17. maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşan süre) içinde kalıyorsa, bu devamsızlık hali işveren için geçerli bir fesih nedeni oluşturmaz. Bu süre zarfında iş sözleşmesi askıda kabul edilir. * **Feshin Geçersizliği:** Bekleme süresi içerisinde işverenin iş sözleşmesini feshetmesi, Kanun'un emredici hükmü gereğince geçersiz bir fesih olacaktır. İşçi, işe iade davası açarak işine geri dönme veya tazminat hakkı talep edebilir. * **Haklı Fesih İlişkisi:** Ancak, işçinin hastalığı nedeniyle devamsızlığının bu 'bekleme süresini aşması' durumunda (yani bildirim sürelerine ek altı haftayı aşan kesintisiz devamsızlık), işveren için 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/I-b bendi uyarınca 'haklı nedenle derhal fesih' hakkı doğar. Bu durumda fesih geçerli veya haklı nedene dayanmış olur. Dolayısıyla 18/3-f bendi, geçici devamsızlığın ne zaman iş güvencesi kapsamındaki geçerli feshi engelleyeceğini, ne zaman ise haklı fesihe imkan tanıyacağını belirleyen kritik bir ayrımdır. Özetle, 4857 sayılı Kanun, ILO Sözleşmesi ile uyumlu olarak, işçinin iradesi dışındaki veya korunması gereken sosyal hakları kullanmasıyla ilgili belirli devamsızlık hallerini işverenin geçerli fesih hakkının dışında tutarak işçiye önemli bir koruma sağlamaktadır.