5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda yer alan 'katılım payı' uygulamasını ve bu uygulamadan muaf tutulan haller, sağlık hizmetleri ve kişileri Madde 68 ve 69 hükümleri çerçevesinde açıklayınız. Ayrıca 'yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri'nin hangi durumlarda Kurumca karşılandığını belirtiniz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510 SK), sağlık hizmetlerine erişimi düzenlerken, hizmetlerin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla 'katılım payı' uygulamasını ve belirli giderlerin karşılanmasını da hükme bağlamıştır. **I. Katılım Payı Alınması (5510 SK m. 68):** Katılım payı, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanırken ödedikleri bedelin bir kısmıdır. Katılım payı alınacak sağlık hizmetleri şunlardır: * **Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi:** 2 Türk Lirası olarak uygulanır. * **Vücut dışı protez ve ortezler:** Gereksiz kullanımı azaltma ve hayati öneme sahip olup olmaması gibi ölçütler dikkate alınarak %10 ila %20 oranları arasında Kurumca belirlenir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı bu oranı %1'e kadar indirebilir. * **Ayakta tedavide sağlanan ilaçlar:** Reçetede yer alan üç kaleme/üç kutuya kadar ilaç için 3 Türk Lirası, ilave her bir kalem/kutu ilaç için 1 Türk Lirası katılım payı uygulanabilir. Enjektabl formlar, serum, beslenme ürünleri ve Kurumca belirlenecek ilaçlar kutu hesabında dikkate alınmaz. * **Kurumca belirlenecek hastalık gruplarına göre yatarak tedavide finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri:** Bedelin %1'ine kadar katılım payı alınabilir; bu oran Kurumca alınmayabilir veya yarısına kadar indirilebilir. Katılım payı tutarları, prime esas kazançlar, gelir ve aylıkların tutarı gibi ölçütlere göre farklılaştırılabilir. Asgari ücretin %75'ini (protez ve ortezler için) ve bir takvim yılında asgari ücret tutarını (yatarak tedavi için) aşamaz. Yardımcı üreme yöntemi tedavilerinde ise deneme sayısına göre (%30, %25, %20) katılım payı oranları uygulanır. **II. Katılım Payı Alınmayacak Haller, Sağlık Hizmetleri ve Kişiler (5510 SK m. 69):** Belirli hallerde, sağlık hizmetlerinden katılım payı alınmaz. Bunlar şunlardır: * İş kazası ile meslek hastalığı halleri ile askerî tatbikat ve manevralarda sağlanan sağlık hizmetleri. * Afet ve savaş hali nedeniyle sağlanan sağlık hizmetleri (5510 SK m. 75). * Aile hekimi muayeneleri ve kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri. * Sağlık raporu ile belgelendirilmek şartıyla; Kurumca belirlenen kronik hastalıklar ve hayati önemi haiz belirli sağlık hizmetleri ile organ, doku ve kök hücre nakli. * Kontrol muayeneleri (5510 SK m. 94). * 60. maddede belirtilen bazı özel statülü kişiler (örn. 65 yaş aylığı alanlar, şeref aylığı alanlar, Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar) ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler, vazife malulleri, işsizlik ödeneği alanlar gibi. * 3713 sayılı Kanun'un 21. maddesinde sayılan olaylara maruz kalmaları nedeniyle yaralananların tedavileri sonuçlanıncaya veya maluliyetleri kesinleşinceye kadar sağlanan sağlık hizmetleri. * Askerlik hizmetini er ve erbaş olarak yapanlar, yedek subay/astsubay öğrencileri ve adayları, askeri öğrenci adayları gibi 60. maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılanlar. **III. Yol Gideri, Gündelik ve Refakatçi Giderleri (5510 SK m. 65):** Kurum, belirli durumlarda sigortalının ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin yol, gündelik ve refakatçi giderlerini karşılar: * **Yol Gideri ve Gündelikler:** Hekimin veya diş hekiminin tıbben lüzum görmesi üzerine, muayene veya tedavi için yerleşim yeri dışına yapılan sevklerde, ayakta tedavilerde kişinin kendisinin ve bir kişiyle sınırlı olmak üzere refakatçisinin gidiş-dönüş yol gideri ve gündelikleri karşılanır. * **Yatarak Tedavide:** Yatarak tedavilerde ise gidiş ve dönüş tarihleri için gündelikleri ile yol gideri karşılanır. * **Refakatçi Yatak ve Yemek Giderleri:** Yatarak tedavileri sırasında, hekimin veya diş hekiminin tıbben lüzum görmesi üzerine yanında kalan refakatçinin yatak ve yemek giderleri bir kişi ile sınırlı olmak üzere Kurumca karşılanır. * **Maluliyet Tespiti:** Sürekli iş göremezlik veya malûllük durumlarının tespiti, kontrolü veya periyodik sağlık muayenesi amacıyla yapılan sağlık hizmeti giderleri ile yol ve gündelik giderleri de karşılanır. Ancak, 60. maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkralarında sayılan kişiler (askerler ve askeri öğrenciler gibi) için yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri hükümleri uygulanmaz.