Bir davada, taraflardan birinin sunduğu delillerin (örneğin tanık listesi) eksik olması veya masraflarının yatırılmaması üzerine, mahkemenin bu eksikliğin giderilmesi için süre vermesi, HMK m. 31'de düzenlenen 'hâkimin davayı aydınlatma ödevi' kapsamında mıdır?

Evet, bu durum tipik olarak hâkimin davayı aydınlatma ödevi kapsamına girer. Hâkimin davayı aydınlatma ödevi, tarafların sunduğu dava malzemesindeki maddi veya hukuki belirsizlikleri, çelişkileri veya eksiklikleri gidermeyi amaçlar. Bir tarafın tanık deliline dayanması ancak tanık listesini sunmaması veya tanık giderlerini yatırmaması, usuli bir eksikliktir. Hâkim, bu durumda tarafa bu eksikliği gidermesi için HMK m. 140/5'te olduğu gibi uygun bir süre verir. Bu, hâkimin tarafların unuttuğu bir delili hatırlatması veya onlar adına delil toplaması anlamına gelmez; sadece, tarafların usulüne uygun olarak dayandığı bir delilin yargılamada kullanılabilmesi için gerekli olan usuli işlemlerdeki eksikliği gidermeye yönelik bir müdahaledir. Bu, davanın sağlıklı bir şekilde ilerlemesini sağlamak için hâkime tanınan bir yetki ve aynı zamanda bir görevdir. (HMK m. 31, m. 140/5)