HMK m. 138'e göre, ön inceleme aşamasında dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verilmesi mümkün müdür? Bu durumda duruşma açılması zorunlu mudur?

Evet, HMK m. 138'e göre, mahkeme, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında 'dosya üzerinden' karar verebilir. Bunun için duruşma açılması zorunlu değildir. Ancak bu, sadece ön incelemenin bu bölümü için geçerlidir. Eğer mahkeme, dosya üzerinden yaptığı incelemede bir dava şartı eksikliği veya ilk itirazın yerinde olduğuna karar verirse (örneğin görevsizlik, yetkisizlik, davanın usulden reddi gibi), duruşma açmadan bu kararı verebilir. Fakat, dava şartlarında bir eksiklik yoksa ve ilk itirazlar da yerinde değilse, mahkeme ön incelemenin diğer aşamalarına (uyuşmazlık konularının tespiti, delillerin sunulması için süre verilmesi, sulhe teşvik) geçmek zorundadır. Bu diğer aşamalar için ise HMK m. 137 uyarınca bir 'ön inceleme duruşması' yapılması ve tarafların davet edilmesi kural olarak zorunludur. (HMK m. 137, m. 138; Yargıtay 8. HD, E. 2014/27709, K. 2017/3124)