Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/2626 E. sayılı kararında, ön inceleme duruşmasında taraflara delillerini sunmaları için verilen iki haftalık kesin süreye ilişkin HMK m. 140/5 hükmünün 'emredici' nitelikte olduğu vurgulanmıştır. Bir usul hükmünün emredici olmasının sonuçları nelerdir?

Bir usul hükmünün emredici nitelikte olması, onun taraflarca veya mahkemece aksi kararlaştırılamayacağı, göz ardı edilemeyeceği ve mutlaka uyulması gereken bir kural olduğu anlamına gelir. HMK m. 140/5 hükmünün emredici olmasının sonuçları şunlardır: 1) Hâkimin Uyma Zorunluluğu: Hâkim, ön inceleme duruşmasında bu süreyi vermek ve süreye uyulmamasının sonuçlarını uygulamak zorundadır. Bu konuda takdir yetkisi yoktur. 2) Tarafların Uyma Zorunluluğu: Taraflar, bu süreye uymak zorundadır. Süreye uymamanın sonucu olan 'o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılma' yaptırımı, hâkim tarafından resen uygulanır. 3) Vazgeçilemezlik: Taraflar anlaşarak bu süreyi uzatamaz veya bu kuralın uygulanmamasını kararlaştıramazlar. 4) Temyiz Nedeni Olması: Emredici bir hükme aykırı hareket edilmesi, genellikle adil yargılanma hakkının ihlali olarak kabul edilir ve Yargıtay tarafından mutlak bir bozma nedeni sayılır. Nitekim kararda, bu kurallara aykırılığın hukuki dinlenilme hakkının ihlali olduğu belirtilmiştir. (YHGK, E. 2017/2626, K. 2021/814)