5510 sayılı Kanun'un 'Prim belgeleri ve işyeri kayıtları' başlıklı 86. maddesini, aylık prim ve hizmet belgelerinin (APHBB) Kuruma verilme yükümlülüğünü, işyeri kayıtlarının saklanması sürelerini ve Kurumun resen belge düzenleme yetkisinin hangi durumlarda ortaya çıktığını detaylıca açıklayınız. Eksik gün bildirimlerine ilişkin düzenlemeleri de belirtiniz.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86. maddesi, sosyal güvenlik prim ve hizmet kayıtlarının düzenli tutulması ve Kuruma bildirilmesi yükümlülüklerini, bu belgelerin saklanması sürelerini ve Kurumun denetim yetkisini düzenler. **1. Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin (APHBB) Kuruma Verilme Yükümlülüğü (Madde 86, birinci fıkra):** * Kanunun 4. ve 5. maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Bu belgeler, sigortalıların çalışma sürelerini ve prime esas kazançlarını gösterir ve sosyal güvenlik haklarının tespiti için temel teşkil eder. **2. İşyeri Kayıtlarının Saklanması ve İbraz Yükümlülüğü (Madde 86, ikinci fıkra):** * İşverenler ve işyeri sahipleri, işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere **on yıl süreyle** saklamak zorundadırlar. * Kamu idareleri için bu süre **otuz yıl**dır. * Tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince bu belgeleri saklamakla yükümlüdür. * Bu belgeler, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde **onbeş gün içinde ibraz etmek** zorundadırlar. Bu, Kurumun denetim ve kayıt dışı istihdamla mücadele yetkisinin temelini oluşturur. **3. Geçici İş İlişkisinde Sorumluluk (Madde 86, üçüncü fıkra):** * İşverenin, sigortalıyı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 7. maddesine göre başka bir işverene geçici olarak devretmesi halinde, sigortalıyı devir alan (geçici iş ilişkisi işvereni), geçici iş ilişkisi süresine ilişkin prim ve hizmet belgelerinin Kuruma verilmesinden, işveren (asıl işveren) ile birlikte **müteselsilen sorumludur**. Bu, geçici iş ilişkilerinde de sosyal güvenlik yükümlülüklerinin takibini sağlar. **4. Eksik Gün Bildirimlerine İlişkin Düzenlemeler (Madde 86, dördüncü ve beşinci fıkra):** * **Bildirim Yükümlülüğü:** Ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve ücret ödenmeyen sigortalıların eksik gün nedeni ve eksik gün sayısı, işverence ilgili aya ait aylık prim ve hizmet belgesinde veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edilir. * **Belgelerin Belirlenmesi:** Sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını gösteren eksik gün nedenleri ile bu nedenleri ispatlayan belgelerin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, saklanması ve diğer hususlar Kurumca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. * **İbraz Edilmemesi ve Re'sen Düzenleme:** Sigortalıların otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin Kurumca istenilmesine rağmen ibraz edilmemesi veya ibraz edilen bilgi ve belgelerin geçerli sayılmaması halinde, otuz günden az bildirilen sürelere ait aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde Kurumca **re'sen düzenlenir** ve muhteviyatı primler, Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Bu, işverenin bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde Kurumun idari yoldan müdahale yetkisini gösterir. **5. Kurumun Re'sen Belge Düzenleme Yetkisinin Diğer Durumları (Madde 86, yedinci fıkra):** * Kurumun denetim memurlarınca fiilen yapılan denetimler, işyeri kayıtlarından yapılan tespitler, kamu idarelerinin denetim elemanlarınca yapılan soruşturma/incelemeler veya kamu kurum/bankalardan alınan bilgiler neticesinde çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca **re'sen düzenlenir** ve muhteviyatı sigorta primleri tespit edilerek işverene tebliğ edilir. * **İtiraz ve Yargı Yolu:** İşveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir (itiraz takibi durdurur). İtirazın reddi halinde işveren, kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Ancak, mahkemeye başvurulması prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. **6. Geriye Yönelik Hizmet ve Prime Esas Kazanç Tespiti (Madde 86, sekizinci fıkra):** * Fiilen yapılan tespitlerden veya denetim elemanlarınca kayıt ve belgelere dayanmaksızın çalıştığı belirlenen ancak hizmetleri veya prime esas kazançları Kuruma bildirilmeyen/eksik bildirilen sigortalıların geriye yönelik hizmet veya prime esas kazançları, **en fazla tespitin yapıldığı tarihten geriye yönelik bir yıllık süreye ilişkin kısmı** dikkate alınır. * Aylık prim ve hizmet belgesi verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, mahkeme kararında belirtilen kazanç toplamları ve prim ödeme gün sayıları dikkate alınır. Bu madde, sosyal güvenlik sisteminin işleyişi için hayati önem taşıyan kayıt ve bildirim disiplinini sağlamayı amaçlar.