TCK Madde 30/3'te yer alan 'ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda kaçınılmaz hata' kavramını detaylandırınız. Hatanın kaçınılmaz olmasının kriterleri nelerdir ve kaçınılabilir olması halinde failin sorumluluğu nasıl tayin edilir?

TCK Madde 30/3, 'Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşulların gerçekleştiği hususunda kaçınılmaz bir hataya düşen kişi, bu hatasından yararlanır.' hükmünü amirdir. Bu fıkra, hem hukuka uygunluk sebebinin maddi şartlarında hatayı hem de kusurluluğu etkileyen hata hallerini düzenler. Failin bu hükümden yararlanabilmesi için hatasının 'kaçınılmaz' olması şarttır. Kaçınılmaz hata, failin içinde bulunduğu şartlar bakımından, gerekli dikkat ve özeni göstermiş olmasına rağmen bu hataya düşmesinin engellenemediği durumu ifade eder; yani kusursuz olmak demektir (Nevzat Toroslu, Ceza Hukuku, Genel Kısım, s. 194). Eğer hata kaçınılabilir ise, yani failin kişisel özellikleri göz önüne alındığında, daha dikkatli ve özenli davranması durumunda hatasından kaçınabilecekse, bu durumda fail fiilinden dolayı sorumlu tutulacak ve fakat bu hata, temel cezanın belirlenmesinde göz önünde bulundurulacaktır (TCK Madde 30 Gerekçesi, Ceza Genel Kurulu 2018/27 E., 2019/644 K.).