Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin 2014/20086 E. ve 2015/3209 K. sayılı kararında, basit yargılama usulünde (HMK m.320/1) 'duruşma yapmadan dosya üzerinden karar verme' yetkisinin hukuki dinlenilme hakkı (HMK m.27) ile ilişkisini açıklayınız. Mahkemenin bu yetkiyi kullanırken nelere dikkat etmesi gerektiğini belirtiniz.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin 23.02.2015 tarihli kararı, basit yargılama usulünde 'duruşma yapmadan dosya üzerinden karar verme' yetkisinin hukuki dinlenilme hakkı ile olan ilişkisini ve sınırlarını net bir şekilde ortaya koymuştur. Hukuki Dinlenilme Hakkı (HMK m.27): Bu hak, hukuk yargılamasında temel bir ilke olup, Anayasa'nın 36. maddesinde tanımını bulan 'hak arama hürriyeti'nin bir gereğidir. Taraflara yargılama ile ilgili bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkını kullanma, mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirme yapması ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içerir. (barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-319-iddia-ve-savunmanin-genisletilmesi-ve-degistirilmesi-yasagi.html) **'Duruşma Yapmadan Dosya Üzerinden Karar Verme' Yetkisi (HMK m.320/1):** Basit yargılama usulünde, mahkeme 'mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebilir.' Ancak, Yargıtay bu yetkinin sınırlı bir alan gösterdiğini ve 'mümkün olan haller'in neler olduğunun madde metninde sayılmadığını belirtmiştir. İlişki ve Dikkat Edilmesi Gerekenler: * HMK m.27 ile Bağlantı: Yargıtay, 'mümkün olan haller' belirlenirken HMK m.27'de yer alan 'hukuki dinlenilme hakkı' kavramının da göz önünde tutulması gerektiğini vurgulamıştır. Dosya üzerinden karar verilebilecek haller, bu hakkı ihlal etmeyecek haller ile sınırlı tutulmalıdır. * Tarafların Açıklama ve Delil Sunma Hakkı: Mahkemenin duruşma günü vermeyerek, tarafların açıklamalarını dinlemeden ve iddia ve savunmaları çerçevesinde delillerini toplamadan karar vermesi, hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder. (barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-319-iddia-ve-savunmanin-genisletilmesi-ve-degistirilmesi-yasagi.html) * Dava Konusunu Değiştirme Hakkı: Davacının dava konusunu değiştirme hakkı bulunduğu da gözetilmelidir. Sonuç: Yargıtay'ın kararı, mahkemenin, tarafların hukuki dinlenilme hakkını ihlal edecek biçimde dosya üzerinden inceleme yaparak davanın esası hakkında karar vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ve bozma nedeni teşkil ettiğini belirtmiştir. Bu durum, basit yargılama usulünün hız ve basitlik ilkesine rağmen, adil yargılanma ve tarafların haklarının korunması ilkesinden ödün verilemeyeceğini vurgulamaktadır.