Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2016/36373 E. ve 2018/1239 K. sayılı kararında yer alan 'Davanın ihbar olunduğu kişiler davada davalı olmadıklarından, aleyhlerine dava açılmadığından ihbar olunanlar aleyhine hüküm kurulması hatalıdır.' ifadesini 'davaya dahil etme' mekanizmaları açısından değerlendiriniz.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2016/36373 E. ve 2018/1239 K. sayılı kararındaki bu ifade, yargılama hukukunun temel ilkelerinden olan 'taraflar ilkesi' ve 'tasarruf ilkesi' ile yakından ilgilidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK) davanın taraflarını belirleme ve davaya üçüncü kişileri dahil etme mekanizmaları mevcuttur: 1. **Dava Açma:** Bir dava, kural olarak, davacı tarafından belirli bir davalıya karşı açılır. Hüküm de kural olarak davacı ve davalı arasında kurulur. Dava dilekçesinde davalı olarak gösterilmeyen bir kişi aleyhine, o kişi davada taraf olmadığından hüküm kurulamaz. 2. **Davaya Müdahale Türleri:** * **Davanın İhbarı (HMK m.61):** Bir davanın taraflarından birinin, üçüncü bir kişiyi davanın sonucunun kendisine rücu etkisi olabileceği gerekçesiyle davadan haberdar etmesidir. İhbar olunan kişi, davaya 'fer'i müdahil' olarak katılabilir veya katılmayabilir. Ancak, ihbar olunan kişi, davada 'davalı' sıfatını kendiliğinden kazanmaz ve hakkında doğrudan hüküm kurulamaz. * **Fer'i Müdahale (HMK m.66):** Üçüncü kişinin, devam eden bir davada taraflardan birinin yanında yer alarak, o tarafın kazanmasında hukuki yararı bulunması halinde davaya katılmasıdır. Fer'i müdahil, davada asıl taraf değildir ve hakkında hüküm kurulamaz. * **Asli Müdahale (HMK m.65):** Üçüncü bir kişinin, davanın konusu üzerinde kısmen veya tamamen bir hakkının bulunması ve bu hakkının davanın tarafları ile çelişmesi halinde, hem davacıya hem de davalıya karşı aynı davada dava açmasıdır. Bu durumda asli müdahil, bağımsız bir davacı ve davalı konumundadır. * **Dahili Dava / Davalı İthali:** Uygulamada 'dahili dava' olarak bilinen, dava açıldıktan sonra davalı olmayan bir kişinin davaya sonradan davalı olarak dahil edilmesi işlemi, hukuk muhakemesinde HMK m.124'teki 'taraf değişikliği' veya 'davanın devri' hükümleriyle sınırlı olup, tek taraflı bir davalı ithali mümkün değildir. **Yargıtay'ın Kararındaki Vurgu:** Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin kararı, ihbar olunanın davada taraf sıfatına sahip olmadığını ve hakkında hüküm kurulamayacağını açıkça belirtmiştir. 'Kaldı ki, dahili dava yolu ile davalı ithali de mümkün değildir.' ifadesiyle, usul hukukunun temel kurallarına vurgu yapılmış, yargılamanın taraflarının belirlenmesi ve değiştirilmesinin kanuni düzenlemelere uygun olması gerektiği hatırlatılmıştır. (barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-319-iddia-ve-savunmanin-genisletilmesi-ve-degistirilmesi-yasagi.html)