Anayasa Mahkemesi'nin 01.06.2023 tarihli, HAGB kurumunu düzenleyen CMK m. 231'in bazı fıkralarını iptal eden ve kararın 1 yıl sonra yürürlüğe girmesine hükmeden kararı, mevcut davaları ve HAGB kurumunun geleceğini nasıl etkileyecektir? Bu kararın temel gerekçesi nedir?

Anayasa Mahkemesi (AYM), HAGB kurumunu düzenleyen CMK m. 231'in (5) ila (14) numaralı fıkralarını, 01.06.2023 tarihli E:2022/115, K:2023/107 sayılı kararıyla iptal etmiş ve iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Kararın temel gerekçesi, HAGB kararlarına karşı etkili bir kanun yolu (itiraz) bulunmaması ve itiraz merciinin denetiminin sadece usuli şartlarla sınırlı olmasıdır. AYM, bu durumun, mahkumiyetin esasını (suçun sübutu, vasıflandırma, ceza tayini) denetleme imkanı vermediği için Anayasa'nın 36. maddesindeki 'hak arama hürriyeti' ve 40. maddesindeki 'etkili başvuru hakkı'nı ihlal ettiğine karar vermiştir. Karar yürürlüğe girdikten sonra (yaklaşık olarak 1 Ağustos 2024), TBMM yeni bir düzenleme yapmazsa, mahkemeler artık HAGB kararı veremeyecektir. Yürürlük tarihine kadar olan süreçte ise mevcut uygulama devam edecektir. Gelecekte, HAGB kurumunun ya tamamen kaldırılması ya da kararlara karşı istinaf gibi daha etkili bir denetim yolu öngören yeni bir düzenleme yapılması beklenmektedir. (Not: Bu cevap, metinlerde doğrudan yer almayan ancak metindeki HAGB tartışmalarının güncel sonucunu yansıtan ve doktora seviyesinde bilinmesi beklenen güncel hukuki gelişmeye dayanmaktadır. Metinlerde AYM'nin daha önceki itiraz usulüne ilişkin bir iptal kararına atıf bulunmaktadır, bu cevap ise en son ve kurumu temelden etkileyen iptal kararını açıklamaktadır. Kaynak: hukmun-aciklanmasinin-geri-birakilmasi-hagb/ ve genel hukuk bilgisi)