Danıştay'ın bir kararında, tam yargı davasında hükmedilen manevi tazminata uygulanacak faizin başlangıç tarihi neye göre belirlenmiştir? İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) madde 13'ün başvuru şartları ile bu karardaki faiz başlangıcı arasındaki ilişkiyi ve idarenin tazminat borcunu sulhen ödeyebilme imkanının faiz başlangıcı üzerindeki etkisini açıklayınız.

Danıştay 15. Dairesi'nin 2015/413 Karar sayılı dosyasında, tam yargı davasında hükmedilen manevi tazminata uygulanacak faizin başlangıç tarihi ele alınmıştır. Faizin, idarenin tazmin borcu bağlamında, kişilerin idarenin eylem ve/veya işlemlerinden dolayı uğradıkları zararların giderilmesi istemiyle başvurmalarına karşın, idarenin zararı kendiliğinden ödemeyip, yargı kararıyla tazminata mahkum edilmesi sonucunda, tazminatın ödendiği tarihe kadar geçen süre için hesaplanacak tutarı ifade ettiği belirtilmiştir. **İYUK Madde 13'ün Rolü**: İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olan kişilerin, dava açmadan önce, uğradıkları zararın tazmini için ilgili idareye yazılı olarak başvurmalarını zorunlu kılmaktadır. Bu başvuru, idari yargıda dava açılabilmesi için bir 'dava ön şartı'dır. İYUK m.13'e göre: 'İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemlerin yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir.' **İdarenin Sulhen Ödeme İmkanı ve Faiz Başlangıcı**: Faiz, idarenin tazmin borcu bağlamında, kişilerin idarenin eylem ve/veya işlemlerinden dolayı uğradıkları zararların giderilmesi istemiyle başvurmalarına karşın, idarenin zararı kendiliğinden ödemeyip, yargı kararıyla tazminata mahkum edilmesi sonucunda, tazminatın ödendiği tarihe kadar geçen süre için hesaplanan tutarı ifade eder. Danıştay'ın bu konudaki yaklaşımı, idarenin zararı en erken, dava açılmadan önce yapılan bu **başvuru tarihinde sulhen (dava dışı anlaşarak) ödeyebileceği** prensibine dayanır. Eğer idare, bu başvurudan itibaren zararı ödemezse, hukuki bir gecikme yaşanmış olur ve bu gecikmenin karşılığı olarak faiz işletilmesi hakkaniyet gereğidir. Dolayısıyla, faizin başlangıç tarihi, idarenin zararı bilme ve ödeme imkanına sahip olduğu ilk an olarak kabul edilen, kişinin idareye yaptığı yazılı başvuru tarihi olmalıdır. Eğer dava dilekçesinde faiz başlangıcı açıkça belirtilmemişse veya dava tarihi istenmişse, bu durum farklı yorumlanabilir. Ancak, genel kural olarak, idareye yapılan ön başvurunun varlığı halinde, faiz bu başvuru tarihinden itibaren işlemeye başlar. Bu prensip, idarenin hızlı ve etkili bir şekilde sorumluluğunu yerine getirmesini teşvik etmeyi ve mağduriyetleri daha erken gidermeyi amaçlar.