Tıbbi malpraktis davalarında zaman aşımı süreleri, davanın hukuki dayanağına ve davalıya göre farklılık göstermektedir. Bu farklılıkları, kamu hastanelerine, özel hastanelere/doktorlara ve vekaletsiz iş görme hallerine ilişkin Borçlar Kanunu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ilgili maddelerini referans göstererek detaylı bir şekilde açıklayınız. Ayrıca, sözleşmeye aykırılık gerekçesiyle açılan davalarda ceza davası zaman aşımı sürelerinin uygulanıp uygulanamayacağını belirtiniz.
Tıbbi malpraktis davalarında zaman aşımı süreleri şöyledir: 1. **Kamu Hastanelerine Karşı (Hizmet Kusuru - İYUK m.13)**: * Zararın ve doktor hatasının öğrenildiği tarihten itibaren **bir yıl** ve her halükarda olay tarihinden itibaren **beş yıl** içinde ilgili idareye yazılı başvuru zorunludur. * İdarenin başvuruyu kısmen veya tamamen reddi halinde, tebliği izleyen günden itibaren **60 gün** içinde tam yargı davası açılmalıdır. * İdare 30 gün içinde cevap vermezse, bu sürenin bittiği tarihte istek reddedilmiş sayılır ve bu tarihten itibaren **60 gün** içinde dava açılabilir. * Özellikle belirtelim ki, idareye karşı açılan davalarda ceza hukukundan kaynaklanan uzamış zamanaşımı süreleri geçerli değildir. 2. **Özel Hastane veya Doktorlara Karşı (Haksız Fiil - BK m.72)**: * Zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak **iki yıl** ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak **on yıl** geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, ceza davası zamanaşımı hükümleri uygulanır. 3. **Özel Hastane veya Doktorlara Karşı (Vekalet Sözleşmesi - BK m.147/5)**: * Zamanaşımı süresi **beş yıldır**. Örneğin, özel hastanede yapılan ameliyat sırasında hastanın bedeninde yabancı madde unutan doktor veya hastane aleyhine açılacak malpraktis davasının zamanaşımı süresi 5 yıldır. 4. **Özel Hastane veya Doktorlara Karşı (Eser Sözleşmesi - BK m.147/6)**: * Zamanaşımı süresi yine **beş yıldır**. (Örneğin estetik ameliyatlar, protez diş yapımı, lazer epilasyon gibi güzellik hizmetleri). Ancak doktorun tıbbi uygulama konusunda ağır kusuru varsa, işlemin niteliğine bakılmaksızın zamanaşımı süresi **20 yıldır** (BK m.478). 5. **Vekaletsiz İş Görme (BK m.146)**: * Tıbbi müdahaleden önce hastadan gerekli izin veya onay alınmadan vekaletsiz iş görme gerekçesiyle açılan malpraktis davalarında zamanaşımı süresi **10 yıldır**. **Ceza Davası Zamanaşımı Sürelerinin Uygulanması**: Özellikle vurgulamak gerekir ki, sözleşmeye aykırılık gerekçesiyle (vekalet veya eser sözleşmesi) doktor hatası nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında ceza davası zamanaşımı süreleri uygulanamaz. Ceza zamanaşımı süreleri yalnızca haksız fiile dayalı sorumluluk hallerinde, fiilin aynı zamanda suç teşkil etmesi ve ceza kanununun daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmesi durumunda uygulanır.