Metindeki bir Yargıtay kararında (13. HD, 2011/3976 E.), davacının noter ihtarnamesi ile 'ayıplı aracın geri alınarak ödediği satış bedelinin iadesini istediği' belirtilmiştir. Bu talep, TBK m. 227'deki seçimlik haklardan hangisine karşılık gelmektedir? Alıcının bu hakkı kullanabilmesi için, ayıbın 'esaslı' (önemli) olması gerekir mi?

Bu talep, TBK m. 227/1-a'da düzenlenen 'Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme' hakkına karşılık gelmektedir. Bu, alıcının sözleşmeyi tamamen sona erdirmesi, aldığı malı iade etmesi ve ödediği bedeli geri istemesi anlamına gelir. Alıcının, en ağır sonuçları doğuran bu hakkı (sözleşmeden dönme) kullanabilmesi için, kural olarak maldaki ayıbın 'esaslı' olması gerekir. 'Esaslı ayıp', malın kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları 'ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan' bir ayıptır (TBK m. 219/1). Örneğin, aracın motorunun tamamen kullanılamaz halde olması veya şasisinin ağır hasarlı olması esaslı bir ayıptır. Ancak, aracın küllüğünün bozuk olması veya radyosunun çalışmaması gibi 'ikincil' veya 'önemsiz' ayıplar, genellikle sözleşmeden dönmeyi haklı kılmaz. Bu tür önemsiz ayıplar için alıcı, ancak bedel indirimi veya ücretsiz onarım gibi diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Nitekim TBK m. 227/2, 'Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.' diyerek, hâkime önemsiz ayıplarda dönme talebini reddetme yetkisi vermiştir. Bunun tek istisnası, TBK m. 227/3'te belirtilen 'satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise' alıcının yine dönme hakkını kullanabilmesidir.