Metindeki bir Yargıtay kararında, temyiz harcını yatırmayan davalının adli yardım talebi, 'dilekçe ekinde adli yardım talebine mesnet belge sunmadığı' gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu durum, adli yardım talebinde bulunan kişinin 'ispat yükümlülüğü'nü nasıl ortaya koymaktadır? Mahkemenin, talepte bulunanın mali durumunu resen araştırma yükümlülüğü var mıdır?

Bu karar, adli yardım talebinde ispat yükünün, talepte bulunan kişide olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. HMK m. 336/2, talepte bulunanın 'yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorunda olduğunu' belirtir. Bu, bir 'getirme' yükümlülüğüdür. Mahkemenin, talepte bulunanın mali durumunu resen (kendiliğinden) araştırma gibi genel bir yükümlülüğü yoktur. Mahkeme, sunulan belgeleri yeterli görmezse ek belge isteyebilir, ancak hiç belge sunulmamışsa veya sunulanlar yetersizse, talebi doğrudan reddedebilir. İspat yükü, adli yardımın bir lütuf değil, şartları olan bir hak olmasından kaynaklanır. Talepte bulunan kişi, bu hakkı elde etmek için gerekli olan yoksulluk koşulunu, somut ve objektif belgelerle (SGK kaydı, tapu ve trafik sicilinden alınacak belgeler, muhtarlıktan alınacak fakirlik ilmühaberi vb.) kendisi ispatlamalıdır. Soyut bir 'param yok' beyanı yeterli değildir.