Bir kişi, satın aldığı ikinci el aracın ayıplı çıkması üzerine satıcıya karşı Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açmıştır. Satıcı, bu işin ticaretini yapan bir galeridir. Mahkemenin, davanın başında yapması gereken ilk işlem ne olmalıdır? 'Görev' kurallarının kamu düzeninden olmasının sonuçları nelerdir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #30125

Mahkemenin, davanın başında yapması gereken ilk işlem, 'görevli' olup olmadığını resen (kendiliğinden) incelemektir. 'Görev' kuralları, bir davaya hangi tür mahkemenin (Asliye Hukuk, Tüketici, Asliye Ticaret vb.) bakacağını belirleyen kurallardır ve kamu düzenindendir. Kamu düzeninden olmasının sonuçları şunlardır: 1) Resen İnceleme: Hâkim, taraflar ileri sürmese bile, davanın her aşamasında görevli olup olmadığını kendiliğinden araştırmak zorundadır. 2) Görevsizlik Kararı: Eğer görevli olmadığını tespit ederse, davanın esasına girmeden 'görevsizlik' kararı vererek dosyayı görevli mahkemeye göndermelidir. Olayda, satıcı bu işin ticaretini yapan bir galeri olduğu için, bu bir 'tüketici işlemi'dir (TKHK m. 3). Tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklara bakmakla görevli mahkeme ise 'Tüketici Mahkemesi'dir (TKHK m. 73). Dava yanlışlıkla Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açıldığı için, Asliye Hukuk Mahkemesi'nin, 'görevsizlik' kararı vererek dosyayı Tüketici Mahkemesi'ne göndermesi gerekir. Bu usuli işlemi yapmadan davanın esasına girip karar vermesi, bir 'yargı yoluna ve göreve ilişkin' hukuka aykırılık oluşturur ve üst mahkeme tarafından bozma nedenidir.