5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 101. maddesi uyarınca infaz sırasında verilecek kararların mercii ve kanun yolu nedir? Özellikle 'uyarlama yargılaması' kararları açısından temyiz mi, itiraz mı geçerlidir? Yargıtay içtihadının bu konudaki netleştirici yaklaşımını açıklayınız.
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (İnfaz Kanunu) Madde 101, cezanın infazı sırasında ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi, cezaların toplanması veya lehe kanun uygulaması gibi durumlarda verilecek kararların usulünü ve kanun yolunu belirler. **Mercii ve Usul [İnfaz Kanunu Madde 101/1-2]:** * **Duruşmasız Karar:** İnfaz Kanunu'nun 98 ilâ 100 üncü maddeleri gereğince mahkemeden veya infaz hâkimliğinden alınması gereken kararlar duruşma yapılmaksızın verilir. Karar verilmeden önce Cumhuriyet savcısı ve hükümlünün görüşleri yazılı olarak istenebilir. * **Cezaların Toplanması (İçtima):** İnfaz Kanunu 99. madde gereğince cezaların toplanması gerektiğinde bu hususta hüküm verme yetkisi, en fazla cezaya hükmetmiş bulunan mahkemenin bulunduğu yer infaz hâkimliğine aittir. Bu durumda birden çok infaz hâkimliği yetkili ise son hükmü vermiş olan mahkemenin bulunduğu yer infaz hâkimliğine aittir. * Yargıtay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilenlerde Ankara infaz hâkimliği yetkilidir. * Bölge adliye mahkemesi tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilenlerde BAM'ın bulunduğu il infaz hâkimliği yetkilidir. * Bölge adliye mahkemesi tarafından duruşma açmak suretiyle verilenlerde hükmü kaldırılan ilk derece mahkemesinin bulunduğu yer infaz hâkimliği yetkilidir. **Kanun Yolu: İtiraz mı, Temyiz mi? [İnfaz Kanunu Madde 101/3]:** * Madde 101/3 açıkça 'Bu madde uyarınca verilen kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir.' hükmünü taşımaktadır. Bu, infaz sırasında verilen kararların temyiz yoluyla değil, itiraz yoluyla denetleneceği anlamına gelir. **Uyarlama Yargılaması Kararları Açısından Yargıtay İçtihadı:** * Yargıtay, özellikle 01 Haziran 2005 tarihinden sonra gerçekleştirilen yasa değişiklikleri nedeniyle yapılan 'uyarlama yargılaması' (lehe kanun uygulaması) sonucunda verilen kararların kanun yolunu netleştirmiştir. * **Kesin Kural: İtiraz Yolu:** Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 17.05.2011 gün, 66-96 sayılı kararı ve birçok Daire kararı (örn. Yargıtay 2. CD., 2016/1145 E., 2018/6296 K.; Yargıtay 2. CD., 2016/17254 E., 2018/3975 K.; Yargıtay 19. CD., 2016/13065 E., 2017/5092 K.; Yargıtay 16. CD., 2015/2153 E., 2017/3989 K.; Yargıtay 13. CD., 2015/2994 E., 2016/7841 K.; Yargıtay 22. CD., 2015/28589 E., 2016/755 K.), uyarlama yargılaması sonucunda verilen kararların 5275 sayılı Kanun'un 98 ilâ 101. maddelerine tabi olduğunu ve bu kararlara karşı başvurulabilecek yasa yolunun İnfaz Kanunu 101/3. fıkrası uyarınca 'itiraz' yolu olduğunu belirtmiştir. Bu kararların temyizi mümkün değildir. * **Mercide Yanılma İlkesi (CMK 264):** Yargıtay, hükümlünün veya vekilinin kanun yolunda yanılması durumunda başvuranın hakkının ortadan kalkmayacağını (CMK 264) vurgulayarak, temyiz olarak yapılan başvuruları itiraz niteliğinde kabul edip dosyayı yetkili itiraz merciine iade etmektedir. (Yargıtay 2. CD., 2016/1145 E., 2018/6296 K.; Yargıtay 8. CD., 2017/1220 E., 2017/1252 K.; Yargıtay 4. CD., 2014/46717 E., 2017/2794 K.). * **HAGB Kararları:** İnfaz edilmiş cezalar yönünden dahi Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) şartlarının olup olmadığına ilişkin uyarlama kararlarının da itiraza tabi olduğu belirtilmiştir (Yargıtay 8. CD., 2012/8888 E., 2012/18886 K.). Bu yaklaşım, infaz sürecine ilişkin kararların hızlı ve etkili bir şekilde denetlenebilmesini sağlamak amacıyla, temyiz yolunun uzun yargılama sürecinden kaçınılarak, daha seri bir kanun yolu olan itirazın uygulanmasını esas almaktadır.