Bir avukat, yoksul bir müvekkili adına açacağı bir alacak davası için adli yardım talebinde bulunmuştur. Mahkeme, HMK m. 334'teki 'taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması' şartını nasıl değerlendirmelidir? Mahkemenin, adli yardım talebini incelerken davanın esasına girerek 'bu dava kazanılamaz' gibi bir gerekçeyle talebi reddetmesi mümkün müdür?

Mahkemenin, adli yardım talebini incelerken davanın esasına girip detaylı bir delil değerlendirmesi yapması ve 'dava kazanılamaz' diyerek talebi reddetmesi mümkün değildir. Bu, 'mahkemeye erişim hakkı'nın ihlali olur. HMK m. 334'teki 'taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması' şartı, bir 'ilk bakışta haklılık' (prima facie) incelemesidir. Mahkeme, sadece talebin tamamen anlamsız, ciddiyetsiz, kötü niyetli veya hiçbir hukuki temeli olmadığını açıkça gördüğü durumlarda talebi reddedebilir. Örneğin, zamanaşımı süresi açıkça dolmuş bir alacak için dava açmak veya hiçbir delil sunmadan tamamen soyut bir iddiada bulunmak gibi durumlarda talep 'açıkça dayanaktan yoksun' sayılabilir. Ancak, davanın sonucunun tartışmalı olduğu, delillerin toplanıp değerlendirilmesi gereken normal bir uyuşmazlıkta, mahkeme 'haklılık' karinesinden hareket etmeli ve yoksulluk şartı da varsa adli yardım talebini kabul etmelidir. Adli yardım incelemesi, davanın minyatür bir yargılaması değildir; sadece hakkın kötüye kullanılmasını önlemeye yönelik bir ön kontroldür.