Hakimin yargılamanın yenilenmesi halinde aynı işte görev alamaması (CMK 23/3) ilkesinin temel amacı nedir? Yargıtay içtihadı, bu ilkenin yargılamanın yenilenmesi talebinin kabule değer olup olmadığına ilişkin karar aşamasında nasıl uygulanacağını belirtmektedir?

CMK'nın 23/3. maddesi, 'Yargılamanın yenilenmesi hâlinde önceki yargılamada görev yapan hâkim aynı işte görev alamaz' hükmünü getirmiştir (barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/hakimin-cekinmesi-ve-reddi-hakim-sebepleri.html, Hakimin Yargılamaya Katılamayacağı Haller, 2.2-3). Bu ilkenin temel amacı, hakimin tarafsızlığını sağlamak ve 'adil yargılanma hakkı'nın (AİHS Madde 6) bir gereği olarak, daha önce bir karar veya hüküm vermiş olan hakimin, aynı olayla ilgili olarak oluşan kanaatinin etkisi altında kalmasını engellemektir. Böylece, yargılamanın yenilenmesi aşamasında olaya tamamen yabancı, farklı bir heyet veya hakimin karar vermesi güvence altına alınır. Yargıtay içtihadı (örn. Yargıtay 14. Ceza Dairesi 2016/1533 K. sayılı kararı ve Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2017/46 K.), bu yasağın sadece yeniden yapılacak duruşma aşamasını değil, aynı zamanda yargılamanın yenilenmesi talebinin 'kabule değer olup olmadığına' ilişkin karar aşamasını da kapsadığını belirtmektedir. Zira, bu aşamada dahi ilk hükmü veren hakimin olayla ilgili kanaati ve görüşü belirginleşmiş olabileceğinden, yeni talebi değerlendirirken önceki kanaatinin etkisi altında kalması mümkündür. Bu nedenle, Yargıtay, yargılamanın yenilenmesi isteminin kabule değer olup olmadığına dair kararın da, aynı mahkemece fakat asıl kararı veren başkan ve üyeler dışındaki hakimlerden oluşturulan heyetçe verilmesi gerektiğini vurgulamıştır (Yargıtay 14. CD 2016/1533 K.). Bu durum, 'adaletin yerine getirilmesi yetmez, aynı zamanda yerine getirildiğinin görülmesi lâzımdır' ilkesinin bir yansımasıdır.