HMK madde 125'e göre 'dava konusunun devri' ilkesi, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil davasında, taşınmazın yargılama devam ederken kamulaştırılması durumunda davanın nasıl bir dönüşüm geçireceğini ve bu dönüşümün yetkili mahkemeyi nasıl etkileyeceğini açıklayınız. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/14661 E., 2018/12215 K. sayılı kararını esas alınız.

HMK madde 125, 'dava konusunun devri' ilkesini düzenlerken, bir dava devam ederken dava konusunun hukuken ortadan kalkması veya nitelik değiştirmesi durumunda da davanın seyrine ilişkin özel çözümler sunar. Muris muvazaası davasında kamulaştırma durumu, bu ilkenin önemli bir uygulamasıdır. **Senaryo ve Dönüşüm:** Senaryo: Muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil davası açılmışken, dava konusu taşınmaz yargılama sırasında kamulaştırılmıştır. Bu durumda, taşınmazın kendisi yerine kamulaştırma bedeli dava konusu haline gelir. Davacı, bu yeni duruma uyum sağlamak için HMK 125'in verdiği yetkileri kullanabilir. Dönüşüm: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/14661 E., 2018/12215 K. sayılı kararına göre, davacı 31/03/2016 tarihli dilekçesi ile, dava tarihinden önce çekişme konusu taşınmazla ilgili kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında verilen tescil kararının kesin olduğu halde tapu kaydında halen kayıt maliki olarak davalı şirketin göründüğünü belirterek HMK 125. maddesi uyarınca davanın **tazminata dönüştürülmesini** talep etmiştir. Bu, HMK 125/1-b bendinde yer alan 'davasını devreden taraf hakkında tazminat davasına dönüştürür' yetkisinin bir uygulamasıdır. Davanın konusu artık taşınmazın aynından, taşınmazın bedeli üzerinden tazminat talebine dönüşmüştür. **Yetkili Mahkeme Üzerindeki Etkisi:** Kararda, davanın bu dönüşümünün yetkili mahkemeyi etkilemediği açıkça belirtilmiştir: * **Davanın Başlangıç Nitelendirmesi:** Yargıtay, 'Eldeki dava, muris muvazaası hukuksal nedenlerine dayalı, kaynağını 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararından alan bir davadır. Eş söyleyişle, sağlar arası işlemin geçersizliği ileri sürülmektedir.' tespitini yapmıştır. Bu tür davalar, başlangıçta taşınmazın aynına ilişkin davalardır. * **HMK 12 Uygulaması:** Taşınmazın aynına ilişkin davalarda yetkili mahkeme, HMK 12. maddesi uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir ve bu kesin yetki kuralıdır. Dolayısıyla, davanın başlangıçta taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi (Akyurt yargı çevresi) yetkili olarak açıldığı kabul edilmiştir. * **Dönüşümün Etkisi:** Yargıtay, 'Temlikin muvazaa nedeniyle geçersizliğine dayanılarak iptal tescil istemiyle açılan dava, yargılamanın seyri sırasında ıslah edilerek tazminat isteğine dönüştürülse dahi açıldığı tarih itibariyle yetkili mahkemede açılmıştır' diyerek, davanın sonradan tazminata dönüşmesinin yetkili mahkemeyi değiştirmediğini vurgulamıştır. **Sonuç:** Mahkemenin, davanın tazminata dönüştüğü ve ayni hakla ilgisi kalmadığı, dolayısıyla mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle verdiği yetkisizlik kararını Yargıtay bozmuştur. Bu karar, davanın başlangıçtaki niteliğinin yetkiyi belirlemede belirleyici olduğunu ve HMK 125 uyarınca davanın dönüşümünün bu yetkiyi ortadan kaldırmadığını göstermektedir.