HMK madde 125 kapsamında, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil davasında, dava konusu taşınmazın kamulaştırılması nedeniyle davanın tazminata dönüştürülmesi talep edildiğinde yetkili mahkeme nasıl belirlenir? Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/14661 E., 2018/12215 K. sayılı kararını değerlendirerek açıklayınız.

HMK madde 125 kapsamında, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil davasında, dava konusu taşınmazın kamulaştırılması nedeniyle davanın tazminata dönüştürülmesi talep edildiğinde yetkili mahkeme belirlenmesi karmaşık bir hal alabilir. Bu durumu Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/14661 E., 2018/12215 K. sayılı kararı açıklığa kavuşturmuştur. **Olay Özeti:** Davacı, mirasbırakan babasının taşınmazı davalı oğluna muvazaalı olarak temlik ettiğini, davalının da taşınmazı diğer davalı şirkete ayni sermaye olarak devrettiğini ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiştir. Daha sonra, taşınmazın kamulaştırılması nedeniyle davanın HMK 125 uyarınca tazminata dönüştürülmesini talep etmiştir. Davalılar, davanın ayni hakla ilgisi kalmadığını, mirasbırakanın son yerleşim yerinin kesin yetkili olduğunu (HMK 11), bu nedenle yetkisizlik kararı verilmesini savunmuştur. **Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi:** 1. **Davanın Niteliği ve Başlangıçtaki Yetki:** Kararda, eldeki davanın başlangıçta muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı bir tapu iptali ve tescil davası olduğu belirtilmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 1.4.1974 tarih 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararından kaynaklanan bu dava, sağlar arası işlemin geçersizliğini ileri sürmektedir. Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin davalar, HMK 12. maddesine göre taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde kesin yetkili olarak açılır. Bu nedenle, dava başlangıçta taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi (Akyurt yargı çevresi) yetkili olarak açılmıştır. 2. **Davanın Tazminata Dönüşmesi ve Yetki:** Yargıtay, davanın yargılama seyri sırasında HMK 125. maddesi uyarınca tazminat isteğine dönüştürülse dahi, davanın **açıldığı tarih itibariyle yetkili mahkemede açılmış olduğunu** vurgulamıştır. HMK 11. maddesindeki miras davalarındaki kesin yetki kuralı ile HMK 12. maddesindeki taşınmazın aynına ilişkin davalardaki kesin yetki kuralının ayrımına dikkat çekilmiştir. **Sonuç:** Mahkemenin, mirasbırakanın son yerleşim yerinin ve davalıların yerleşim yerinin Ankara ili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermesi, Yargıtay tarafından doğru bulunmamıştır. Yargıtay, davanın taşınmazın aynına ilişkin olduğunu ve HMK 12. maddesinde öngörülen kesin yetki kuralına göre taşınmazın bulunduğu Akyurt yargı çevresi içinde kaldığını, bu yer mahkemesinin yetkili olduğunu gözeterek, davanın esasının incelenmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu durum, davanın başlangıçtaki ayni hak niteliğinin, yetkili mahkemeyi belirlemede öncelikli olduğunu göstermektedir.