HMK madde 125'te düzenlenen 'dava konusunun devri' ilkesi, alacak davasının temelden sarsılmasına neden olan durumlarda nasıl bir uygulama alanı bulur? Özellikle kira sözleşmesine dayalı zilyetliğin korunması davasında, kiralananın üçüncü kişiye satılması halinde Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2015/9689 E., 2016/4271 K. sayılı kararı ışığında açıklayınız.

HMK madde 125, genel olarak bir dava konusu üzerindeki ayni veya şahsi hakkın, dava devam ederken el değiştirmesi durumlarını düzenler. Bu ilke, 'alacak davasının temelden sarsılmasına neden olan durumlar' şeklinde doğrudan bir uygulama alanı bulmaz; daha ziyade, dava konusu üzerindeki hak sahipliğinin değişmesi durumunda, davanın taraf ehliyetini ve takibini düzenler. Kira sözleşmesine dayalı zilyetliğin korunması davası, bu ilkenin taşınır mallar üzerindeki şahsi haklar açısından uygulanışını somutlaştırmaktadır. **Senaryo:** Kira sözleşmesine dayalı zilyetliğin korunması davası açılmış ve dava konusu (otobüs) üçüncü bir kişiye satılmıştır. **Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2015/9689 E., 2016/4271 K. sayılı Kararı:** Karar, bu durumda davanın seyrini ve HMK 125'in uygulanışını şu şekilde açıklamıştır: 1. **Kira Sözleşmesinin Devamı:** Karar, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 310. maddesi uyarınca, kiralananın sözleşme kurulduktan sonra el değiştirmesi halinde yeni malikin kira sözleşmesinin tarafı olacağını belirtmiştir. Dolayısıyla, dava konusu otobüsün satılmasıyla taraflar arasındaki kira sözleşmesi sona ermez, yeni malik kira ilişkisinin tarafı haline gelir. 2. **Dava Konusunun Devri ve Davacının Seçimlik Hakları (HMK 125):** Yargıtay, bu durumun HMK 125 (Eski HUMK 186) maddesi kapsamına girdiğini ve davacının seçimlik haklarının olduğunu vurgulamıştır: * Davacı, dilerse devreden tarafla olan davasından vazgeçerek, dava konusunu devralmış olan kişiye (yeni malike) karşı davaya devam edebilir (HMK 125/1-a'nın davalı devri için öngördüğü prensibin davacı devri için yorum yoluyla uygulanması veya genel ilkeye atıf). * Davacı, dilerse davasını devreden taraf (eski malik) hakkında tazminat davasına dönüştürebilir (HMK 125/1-b). **Sonuç:** Mahkemenin, kira sözleşmesi sona ermediği ve TBK 310'un uygulandığı halde, yanlışlıkla TMK 981'e göre karar vermesi ve HMK 125'in uygulanmasını göz ardı etmesi hatalı bulunmuştur. Yargıtay, davanın konusunun devri halinde HMK 125'in uygulanması gerektiğini ve davanın esastan incelenmesi için hükmün bozulmasına karar vermiştir. Bu karar, HMK 125'in ayni hakka ilişkin davalar dışında, taşınır bir malın (otobüs) kira sözleşmesine dayalı zilyetlik davası gibi şahsi hakka ilişkin davalarda da uygulama alanı bulabileceğini göstermektedir. Önemli olan, dava konusu üzerindeki hak sahipliğinin yargılama sırasında değişmesidir ve bu değişimin yargılamaya doğru şekilde yansıtılması HMK 125'in temel fonksiyonudur.