HMK madde 125, miras davalarında yetkili mahkemenin belirlenmesi konusunda nasıl bir rol oynar? Özellikle 'muris muvazaası' davaları ve yetkili mahkeme konusundaki Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/14661 E., 2018/12215 K. sayılı kararındaki ayrımı açıklayınız.
HMK madde 125, doğrudan miras davalarında yetkili mahkemenin belirlenmesini düzenlemez, ancak dava konusunun devri durumunda yetki kurallarının nasıl yorumlanacağını etkiler. Miras davalarında genel yetki kuralı HMK madde 11'de, taşınmazın aynına ilişkin davalardaki kesin yetki kuralı ise HMK madde 12'de düzenlenmiştir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/14661 E., 2018/12215 K. sayılı kararı, bu iki madde arasındaki ayrımı ve 'muris muvazaası' davasının yetkili mahkeme açısından nasıl değerlendirileceğini somutlaştırmıştır. **Yetkili Mahkeme Kavramları:** * **HMK 11 (Mirastan Doğan Davalarda Yetki):** Mirastan kaynaklanan davalarda (terekenin paylaşılması, ölüme bağlı tasarrufların iptali/tenkisi, miras sebebiyle istihkak vb.) ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. * **HMK 12 (Taşınmazın Aynına İlişkin Davalarda Yetki):** Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. **Muris Muvazaası Davaları ve Yetki Ayrımı:** Kararda, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil davasının, kaynağını 1.4.1974 tarih ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararından alan, sağlar arası işlemin geçersizliğini ileri süren bir dava olduğu belirtilmiştir. Bu dava, niteliği itibarıyla miras hukukundan doğan bir dava olmaktan ziyade, bir taşınmaz üzerindeki ayni hakkın yolsuz tescilinin düzeltilmesine ilişkin bir davadır. * **İlk Açılışta Yetki:** Karar, 'Temlikin muvazaa nedeniyle geçersizliğine dayanılarak iptal tescil istemiyle açılan dava, yargılamanın seyri sırasında ıslah edilerek tazminat isteğine dönüştürülse dahi açıldığı tarih itibariyle yetkili mahkemede açılmıştır.' hükmünü kurmuştur. Yani, başlangıçtaki niteliği itibarıyla taşınmazın aynına ilişkin bir dava olduğundan, HMK 12. maddesi gereği **taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir** (Somut olayda Akyurt). * **Tazminata Dönüşme Durumunda Yetki:** Dava sonradan HMK 125 kapsamında tazminat davasına dönüşse bile, bu durum yetkili mahkemeyi değiştirmez. Yetki, davanın açıldığı andaki niteliğine göre belirlenir. Bu, dava konusunun devri ile yetkili mahkemenin değişmediği anlamına gelir. **Sonuç:** Yargıtay, muris muvazaası davasının HMK 11 kapsamındaki miras davalarından ayrılarak HMK 12 kapsamındaki taşınmazın aynına ilişkin davalardan olduğunu kabul etmiş ve dolayısıyla taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili olduğuna hükmetmiştir. Mahkemenin, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle verdiği yetkisizlik kararını bu nedenle bozmuştur.