5237 sayılı TCK'nın 257. maddesinde düzenlenen 'Görevi kötüye kullanma' suçu ile TCK 250'de düzenlenen 'İrtikap' suçu arasındaki temel farklar nelerdir?
TCK 257'deki 'Görevi kötüye kullanma' suçu ile TCK 250'deki 'İrtikap' suçu arasındaki temel farklar şunlardır: 1. **Fiilin Niteliği ve Amaç:** * **Görevi Kötüye Kullanma (TCK 257):** Kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olması ya da kişilere haksız bir menfaat sağlaması ile oluşur. Burada failin asıl amacı menfaat elde etmekten ziyade görevinin gereklerine aykırı hareket etmektir ve bu hareketin sonucunda belirtilen neticelerden (mağduriyet, zarar, haksız menfaat) biri gerçekleşmelidir (Ceza Genel Kurulu - Karar: 2018/223). Esasen norma aykırı davranış yeterli olmayıp, bu davranışın yanında bir neticenin gerçekleşmesi aranır. * **İrtikap (TCK 250):** Kamu görevlisinin, kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak, kendisine veya başkasına yarar sağlamaya veya vaatte bulunmaya bir kimseyi icbar ya da ikna etmesi veya kanunen alması gereken şeyi, muhatabının hatasından yararlanarak almasıdır. İrtikapta asıl amaç, haksız bir yarar temin etmektir. Fail, kamu görevinin gücünü doğrudan menfaat temini için kullanır. 2. **Mağdurun Durumu ve İlişki Biçimi:** * **Görevi Kötüye Kullanma:** Mağduriyet veya zarar genel nitelikte olabilir, failin mağduru ikna etme veya icbar etme amacı yoktur. * **İrtikap:** Mağdur, kamu görevlisinin icbarı (manevi baskı) veya iknası (hileli davranış) sonucu haksız bir menfaati temin eder. Mağdurun iradesi bir şekilde etkilenir. İrtikap suçunda, mağdur aktif olarak menfaati veren taraftır, ancak bunu bir baskı veya yanılgı altında yapar. 3. **Özgü Suç Niteliği:** Her iki suç da 'özgü suç' niteliğindedir, yani sadece kamu görevlileri tarafından işlenebilir. 4. **Uygulamadaki Sınır:** Ceza Genel Kurulu'nun 2023/149 sayılı kararına göre, 6352 sayılı Kanun ile TCK 257/3'ün yürürlükten kaldırılmasıyla, kamu görevlisinin görevi nedeniyle bir yarar sağlaması durumunda oluşan suç, ya rüşvet ya da irtikap olabilecektir. Bu değişiklik, görevi kötüye kullanma suçunun kapsamını daraltmış ve menfaat temini durumlarında irtikap ve rüşvet suçlarına ağırlık vermiştir. YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ'nin 2013/17008 E., 2016/2374 K. sayılı kararında, sanık milli eğitim müdürünün görevinin gereklerine aykırı hareket ederek kızının düğünü için para talep etmesi eylemi, icbar boyutuna varmayan ve görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğu belirtilmiştir.