Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davasında, kadının 'kişisel durumu' (soyadı) ve 'maddi/manevi tazminat' taleplerinin boşanma kararından sonraki akıbeti Türk Medeni Kanunu'nun ilgili hükümleri ve Yargıtay içtihatları ışığında nasıl belirlenir?
Şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma kararı verilmesi halinde, kadının kişisel durumu (soyadı) ve maddi/manevi tazminat talepleri Türk Medeni Kanunu'nun ilgili hükümleri ve Yargıtay içtihatları ışığında aşağıdaki şekilde belirlenir: **1. Kadının Kişisel Durumu (Soyadı):** * **Kural (TMK 189/1):** Boşanma kararı kesinleştiğinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Yani, evlenmeden önceki bekarlık soyadına döner. * **İstisna (TMK 189/2):** Eğer kadın evlenmeden önce dul idiyse, hakimden bekarlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir. Ayrıca, kadının boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istemi üzerine hakim, kocasının soyadını taşımasına izin verebilir. * **Kocanın İtirazı (TMK 189/3):** Erkek eş, koşulların değişmesi halinde (örn. kadının yeniden evlenmesi veya kocasının soyadını kullanmaktaki menfaatinin ortadan kalkması) bu iznin kaldırılmasını isteyebilir. **2. Maddi ve Manevi Tazminat:** Boşanmanın eşlerle ilgili mali sonuçlarından olan maddi ve manevi tazminat talepleri, TMK madde 174'te düzenlenmiştir. Yargıtay içtihatları bu taleplerin 'kusur' ilkesine bağlı olduğunu vurgular. * **Maddi Tazminat (TMK 174/1):** * **Şartlar:** Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen **kusursuz veya daha az kusurlu** taraf, **kusurlu taraftan** uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Tazminat isteyenin kusursuz veya az kusurlu olması, tazminat istenenin kusurlu olması, zararın ve nedensellik bağının bulunması gerekir. * **Örnek:** YARGITAY HUKUK GENEL KURULU'nun 2017/1093 K. sayılı kararında, davacı-davalı erkeğin ağır kusurlu olduğu dikkate alınarak davalı kadının maddi tazminat talebinin kabulüne karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. * **Manevi Tazminat (TMK 174/2):** * **Şartlar:** Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, **kusurlu olan diğer taraftan** manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir. Tazminat isteyen tarafın kusursuz veya daha az kusurlu olması gerekir. Manevi zarar, kişinin iradesi dışında meydana gelen acı, ızdırap ve elemi ifade eder. * **Takdir:** Manevi tazminat miktarı belirlenirken, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kusurları ve kusur derecesi, eylemin ağırlığı, olayın özelliği, paranın satın alma gücü ve hakkaniyet ilkesi (TMK 4) dikkate alınır (Yargıtay HGK-Karar: 2020/435). * **Açılma Zamanı:** Boşanmada maddi ve manevi tazminat davası, boşanma davası ile birlikte açılmamış ise, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren **1 yıl içinde** ayrı bir dava şeklinde de açılabilir (TMK 178).