HMK'ya göre, mahkemenin görevli olup olmadığına ilişkin bir karar, taraflara dilekçelerini sunma hakkı tanınmadan, dosya üzerinden tensiben verilebilir mi? Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2015/1097 K. sayılı kararında bu usuli işlem neden hukuka aykırı bulunmuştur?

Hayır, verilemez. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2015/65 E., 2015/1097 K. sayılı kararında (ve bu karardaki çoğunluk görüşünde), bu usuli işlem temel bir hak olan 'hukuki dinlenilme hakkı'nın (HMK m. 27) ihlali olduğu için hukuka aykırı bulunmuştur. Gerekçe şudur: Görev, bir dava şartı olsa da (HMK m. 114/1-c) ve mahkemece re'sen gözetilse de, bu konuda bir karar verilebilmesi için öncelikle dilekçeler teatisinin tamamlanması gerekir. Yani, dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilmesi, davalının cevap verme hakkının beklenmesi ve tarafların iddia ve savunmalarını tam olarak ortaya koymalarına imkan tanınması zorunludur. Dava dilekçesi tebliğ edilmeden, davalının savunma hakkı doğmadan görevsizlik kararı verilmesi, HMK m. 27'deki 'açıklama ve ispat hakkı'nı ihlal eder. Ayrıca, HMK'nın görevsizlik kararı üzerine davaya başka mahkemede devam edilmesini talep etme hakkını davalıya da tanıması (HMK m. 20), davalının davadan haberdar edilmesini zorunlu kılar. Bu nedenlerle, tensiben ve dosya üzerinden, taraf teşkili sağlanmadan görevsizlik kararı verilmesi usule aykırıdır.