Ceza Genel Kurulu'nun 2023/81 E. sayılı kararında, Cumhuriyet savcısı olan sanığın, müdafii olan mağdurdan burs/yardım adı altında para isteme eylemi neden icbar suretiyle irtikap veya rüşvet suçu olarak nitelendirilmemiştir? Kararda 'icbar' ve 'rüşvet' suçlarının unsurları açısından hangi değerlendirmeler yapılmıştır?

Ceza Genel Kurulu'nun 2023/81 E., 2023/149 K. sayılı kararında, sanığın eylemi birkaç temel nedenle irtikap veya rüşvet olarak nitelendirilmemiştir: 1) İcbar Unsurunun Yokluğu: İrtikap suçunun oluşması için gereken manevi cebir (icbar), mağdurun iradesini baskı altına alacak ciddiyette ve mağdurun kolayca kurtulamayacağı bir baskı olmalıdır. Kararda, mağdurun bir avukat olması, mesleki bilgi ve birikimi sayesinde sanığın 'telkin' niteliğindeki taleplerinden kolaylıkla kurtulabilecek durumda olduğu vurgulanmıştır. Sanığın zorlayıcı bir söz veya davranışının bulunmadığı, bu nedenle eylemin 'icbar' boyutuna ulaşmadığı kabul edilmiştir. Ayrıca mağdurun herhangi bir ödeme yapmamış olması da bu tespiti desteklemiştir. 2) Rüşvet Unsurunun Yokluğu: Rüşvet suçunun oluşması için kamu görevlisinin, 'görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için' menfaat temin etmesi gerekir. Sanık, mağdura soruşturma dosyasıyla ilgili konuştuktan sonra, isteyeceği paranın 'dosyanın durumunu etkilemeyeceğini' açıkça belirtmiştir. Dosyada, sanığın soruşturma işlemlerini olağan dışı yürüttüğüne veya bir işi yapmak ya da yapmamak karşılığında bu parayı istediğine dair bir delil bulunamamıştır. Bu nedenle, görevin ifasıyla menfaat arasında kurulan 'amaç-araç' ilişkisi, yani rüşvet anlaşması unsuru oluşmamıştır. Sonuç olarak, eylem icbar ve rüşvet suçlarının unsurlarını taşımadığı, görevi kötüye kullanma suçunun da maddi unsurları (mağduriyet, kamu zararı, haksız menfaat) gerçekleşmediği için eylemin disiplin hukukunu ilgilendirdiği sonucuna varılmıştır.