HMK m. 138, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verilebileceğini belirtse de, bu kuralın istisnası nedir? Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2015/1452 E. sayılı kararı uyuşmazlığın hangi hallerde duruşmalı incelenmesi gerektiğini vurgulamıştır?

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi (E. 2015/1452), HMK m. 138'in bir kural olarak dosya üzerinden karar vermeye izin verse de, dava şartları ve ilk itirazlar dışındaki uyuşmazlıklarda dosya üzerinden karar verilemeyeceğini, bu hallerde ön incelemenin dahi duruşmalı yapılması gerektiğini belirtmiştir. Kararda, HMK m. 27 uyarınca kural olarak her davada duruşma yapılmasının zorunlu olduğu ve hakimin dosya üzerinden karar veremeyeceği ilkesi vurgulanmıştır. Dolayısıyla, uyuşmazlık sadece basit bir dava şartı veya ilk itirazdan ibaret değilse ve esasa ilişkin bir değerlendirme gerektiriyorsa (örneğin hak düşürücü süre veya zamanaşımı def'ileri gibi), mahkemenin duruşma açarak tarafları dinlemesi gerekir.