HMK m. 138 gerekçesine göre, usule ilişkin hususların (dava şartları ve ilk itirazlar) yargılamanın başında ve dosya üzerinden karara bağlanabilmesinin temel mantığı nedir?

HMK m. 138'in gerekçesine göre, bunun temel mantığı usul ekonomisi ve yargılamanın etkinliğidir. Gerekçede, 'Usule ilişkin hususlar, şeklî nitelik taşıdıklarından yargılamanın başında, dosya üzerinden de incelenerek karara bağlanabilir' denilmektedir. Yani, davanın esasına girilmesini engelleyen bir usuli eksiklik varsa, bu eksikliği en başta tespit edip davayı sonuçlandırmak, mahkemenin ve tarafların aylarca veya yıllarca boş yere emek ve masraf yapmasını önler. Bu sayede, esasa ilişkin bir yargılama yapılmasına gerek kalmadan uyuşmazlık (usuli yönden) çözülmüş olur ve 'dava şartları ve ilk itirazlarla ilgili sorunların, en geç tahkikat başlamadan... karara bağlanması' amaçlanır.