Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK) ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) arasında kesin hüküm kavramına ilişkin temel farklılıkları ve HMK'nın bu konudaki yeniliklerini belirtiniz.

HMK, kesin hüküm müessesesini HUMK'a kıyasla daha açık ve sistematik bir şekilde düzenlemiştir. Temel farklılıklar ve HMK'nın getirdiği yenilikler şunlardır: 1. **Konumlandırma:** * **HUMK:** Kesin hüküm, deliller faslında yer almaktaydı. * **HMK:** Kesin hüküm, 'Hüküm' bölümünde yer almaktadır (HMK m. 303). Gerekçede, müessesenin asıl özelliğinin hüküm olma niteliğinden ileri gelmesi ve verilecek diğer hükümleri etkileyecek kuvvette olması nedeniyle bu konumlandırmanın daha uygun bulunduğu belirtilmiştir (HMK Madde 303 Gerekçesi). 2. **Tanım ve Ayrım Vurgusu:** * **HUMK:** 'Kaziyei muhkeme, ancak mevzuunu teşkil eden husus hakkında muteberdir.' gibi ifadelerle kesin hükmün kapsamını belirtmiştir (HMK Madde 303 Gerekçesi). * **HMK:** Maddenin birinci fıkrasında 'şeklî anlamda kesin hüküm' ve 'maddî anlamda kesin hüküm' ayrımı net bir şekilde vurgulanarak maddi anlamda kesin hüküm tarif edilmektedir. Şeklî anlamda kesin hüküm, maddi anlamda kesin hükmün bir ön koşuludur. Bu tarif, önceki davadaki hükmün kesinleşmiş olması, tarafların, dava sebeplerinin (vakıaların) ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerektiğini açıkça belirtir (HMK m. 303/1; HMK Madde 303 Gerekçesi). 3. **Kapsamın Açıklığı:** * **HUMK:** Bazı konularda kesin hükmün kapsamına ilişkin tereddütler bulunabilmekteydi. * **HMK:** Bir hükmün, dava veya karşılık dava ile ileri sürülen taleplerden, ancak hükme bağlanmış olanlar hakkında kesin hüküm teşkil edeceği açıkça belirtilmiştir. Böylece, talep sonuçlarından bir kısmı açıkça hüküm dışı bırakılmışsa, o konu hakkında ayrıca dava açılabileceği netleştirilmiştir. Örneğin, sadece dava şartlarının bulunmaması sebebiyle verilmiş ve kesinleşmiş olan hükmün, daha sonra açılan davada esas bakımından kesin hüküm teşkil etmeyeceği daha açık düzenlenmiştir (HMK Madde 303 Gerekçesi). Bu değişiklikler, kesin hüküm müessesesinin uygulanabilirliğini artırmış ve hukuki belirliliği sağlamıştır.