İşe iade davası sürecinde arabuluculuk müessesesinin zorunluluğunu ve bu zorunluluğun dava şartı niteliğini açıklayınız. Arabuluculuk sürecine ve dava açma sürelerine uyulmamasının hukuki sonuçları nelerdir?

İşe iade davası sürecinde arabuluculuk, 12/10/2017 tarihli ve 7036/11 md. ile İş Mahkemeleri Kanunu hükümlerine uyarınca zorunlu hale getirilmiş bir dava şartıdır. (or.av.tr/ise-iade-davasi-nedir) **Arabuluculuğun Zorunluluğu ve Dava Şartı Niteliği:** * İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile işe iade talebiyle doğrudan mahkemeye dava açamaz. Öncelikle arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu, bir 'dava şartı' niteliğindedir. Dava şartı, mahkemenin davanın esasını inceleyebilmesi için varlığı veya yokluğu gereken hukuki bir koşuldur. * Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir. **Süreler ve Hukuki Sonuçları:** * **Arabulucuya Başvuru Süresi:** İşçi, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren **bir ay içinde** işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. * **Dava Açma Süresi:** Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması halinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren **iki hafta içinde** iş mahkemesinde dava açılmalıdır. **Sürelere Uyulmamasının Hukuki Sonuçları:** * **Davanın Usulden Reddi:** Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılması sebebiyle veya belirlenen sürelere (arabulucuya başvuru için 1 ay, dava açma için 2 hafta) uyulmaması halinde, dava 'usulden reddedilir'. (or.av.tr/ise-iade-davasi-nedir) * **Ret Kararının Tebliği:** Usulden ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. * **Yeniden Arabulucuya Başvuru İmkanı:** Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde tekrar arabulucuya başvurulabilir. Bu, işçiye bir ikinci şans tanınması anlamına gelir, ancak yine de sürelere riayet etme zorunluluğu devam eder. **İş Kanununun 20. maddesi, bu durumu şu şekilde özetler:** 'Öncelikle işe iade davasının İş Kanununun 20. maddesinde belirtilen sürelerde açılması dava şartıdır. Yani fesihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalı, arabuluculuğun sona erdiği tarihten itibaren 2 haftalık süre içinde de yetkili iş mahkemesine dava açılması gerekir. Sürelere uyulmaması halinde dava usulden reddedilir.' (or.av.tr/ise-iade-davasi-nedir) Bu zorunluluk, iş uyuşmazlıklarının dava yoluyla çözümlenmeden önce alternatif çözüm yollarının denenmesini teşvik ederek, yargının yükünü hafifletmeyi ve taraflar arasında daha hızlı ve dostane çözümler bulunmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Yargıtay'a göre işçi işe iade davasını açmadan önce hem asıl işverene hem de alt işverene karşı birlikte arabuluculuk yoluna başvurmalıdır. Aksi hâlde dava usulden reddedilir. (or.av.tr/ise-iade-davasi-nedir)