Bir işçinin iş sözleşmesinin feshinde, işveren ihbar süresine uymayarak işçiyi derhal işten çıkarmış ve ihbar tazminatını ödemiştir. İşçi, açtığı işe iade davasını kazanmış ve işverene süresinde işe başlama başvurusunda bulunmuştur. İşveren, işçiyi işe başlatmamıştır. Bu durumda, işverenin daha önce ödediği ihbar tazminatının hukuki akıbeti ne olur? Bu konuyu, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı ile ilişkilendirerek açıklayınız (İşK m. 21).
İşe iade davasının kazanılması, feshin geçersiz olduğu ve iş sözleşmesinin kesintisiz devam ettiği anlamına gelir. Bu durum, feshe bağlı olarak yapılan ödemelerin hukuki durumunu da doğrudan etkiler. İşverenin daha önce ödediği ihbar tazminatının akıbeti, işçinin işe başlatılıp başlatılmamasına göre değişir, ancak her iki durumda da temel ilke, feshin geçersizliği nedeniyle ihbar tazminatı ödeme borcunun da ortadan kalkmasıdır. İş Kanunu m. 21/5, bu durumu açıkça düzenler. İşverenin işe iade davasını kazanan işçiyi işe başlatması durumunda, **'peşin olarak ödenen bildirim süresine ait ücret ile kıdem tazminatı, yukarıdaki fıkra hükümlerine göre yapılacak ödemeden mahsup edilir.'** Yargıtay bu 'yapılacak ödeme' ifadesini, öncelikle işçinin hak kazandığı **boşta geçen süre ücreti ve diğer hakları** olarak yorumlamaktadır. **Senaryonun Değerlendirilmesi (İşçinin İşe Başlatılmaması Durumu):** İşçi, işe iade davasını kazanmış ve süresinde başvurmasına rağmen işveren tarafından işe başlatılmamıştır. Bu durumda: 1. **Fesih Geçerli Hale Gelir:** İşçinin işe başlatılmadığı tarihte, iş sözleşmesi bu defa işveren tarafından ikinci kez ve geçerli bir şekilde feshedilmiş sayılır. 2. **Alacak Hakları Doğar:** İşçinin, işe başlatılmadığı için, mahkemenin belirlediği **işe başlatmama tazminatına** ve kararın kesinleşmesine kadar olan en çok 4 aylık **boşta geçen süre ücretine** hak kazandığı kesindir. 3. **İhbar ve Kıdem Tazminatı:** Fesih artık bu tarihte geçerli hale geldiği için, işçinin kıdem ve (eğer şartları varsa) ihbar tazminatı hakkı da yeniden doğar. 4. **Mahsup İşlemi:** - İşverenin en başta ödediği ihbar ve kıdem tazminatları, feshin geçersizliği nedeniyle **'sebepsiz zenginleşme'** teşkil eder. - Bu ödemeler, işçinin işe başlatılmaması nedeniyle hak kazandığı yeni alacaklarından mahsup edilir. Yargıtay uygulamasına göre bu mahsup, öncelikle **boşta geçen süre ücretinden** ve varsa diğer işçilik alacaklarından yapılır. - Eğer mahsuptan sonra hala işverenin alacağı kalıyorsa, bu miktar işçinin hak kazandığı işe başlatmama tazminatından veya yeniden hesaplanacak kıdem tazminatından düşülebilir. İşK m. 21/5'in son cümlesi durumu daha da netleştirir: **'İşe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş veya bildirim süresine ait ücret peşin ödenmemişse, bu sürelere ait ücret tutarı ayrıca ödenir.'** Bu hükmün tersinden yorumu şudur: Eğer bildirim süresine ait ücret (ihbar tazminatı) en başta peşin ödenmişse, işe başlatılmayan işçiye ayrıca bir daha ihbar tazminatı ödenmez; zira bu ödeme zaten yapılmıştır ve işçinin diğer alacaklarından mahsup edilerek hesaben tasfiye edilir.