Ceza Genel Kurulu'nun 2022/653 K. sayılı kararında, protesto sırasında 'Hırsız var!' şeklinde bağırılmasının, o sırada Başbakan olan katılana yönelik bir hakaret suçu oluşturmadığına karar verilmiştir. Bu kararın temel gerekçesi olan ve hakaret suçunun oluşumu için zorunlu olan 'matufiyet' (yönelme) unsuru nedir? Bir ifadenin belirli bir kişiye yöneltildiğinin kabulü için hangi kriterler aranır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #292230

Ceza Genel Kurulu'nun ilgili kararının temelinde, hakaret suçunun en temel unsurlarından biri olan **'matufiyet'** unsurunun somut olayda gerçekleşmemiş olması yatmaktadır. **'Matufiyet' Unsuru Nedir?** Matufiyet, hakaret teşkil eden fiil veya sözün, **belli veya en azından belirlenebilir bir kişiye yöneltilmiş olması** zorunluluğudur. Bir ifadenin hakaret suçunu oluşturabilmesi için, o ifadenin kime söylendiği konusunda bir tereddüt bulunmamalıdır. Failin kastı, belirli bir kişinin onur ve şerefini hedef almaya yönelik olmalıdır. Eğer ifade genel, soyut ve kime yöneltildiği belirsiz ise, hakaret suçu oluşmaz. **Bir İfadenin Belirli Bir Kişiye Yöneltildiğinin Kabulü İçin Aranan Kriterler (TCK m. 126):** TCK m. 126, matufiyet unsurunun nasıl belirleneceğine dair bir çerçeve çizer. Buna göre, mağdurun ismi açıkça belirtilmemiş olsa bile, ifadenin niteliğinde ve mağdurun şahsına yönelik bulunduğunda **'duraksanmayacak bir durum varsa'**, matufiyet gerçekleşmiş sayılır. Bu 'duraksanmayacak durum'un tespiti için şu kriterlere bakılır: 1. **İfadenin Söylendiği Bağlam:** Sözün nerede, ne zaman ve hangi olaylar üzerine söylendiği önemlidir. Örneğin, bir kişinin fotoğrafına bakılarak söylenen hakaret, o kişiye yöneliktir. 2. **Mevcut İlişki ve Husumet:** Taraflar arasında önceden gelen bir tartışma veya husumet varsa, genel ifadelerin bile o kişiyi hedef aldığı daha kolay kabul edilebilir. 3. **İşaret ve Gösterme:** Failin, hakaret ederken bir kişiyi parmağıyla veya gözüyle işaret etmesi gibi fiili davranışlar matufiyeti gösterir. 4. **Toplumun Ortak Algısı:** İfadenin, o anki durumu bilen ortalama bir gözlemci tarafından kime yönelik olduğunun şüpheye yer bırakmayacak şekilde anlaşılması gerekir. **CGK Kararının Analizi:** 'Hırsız var!' şeklindeki slogan, soyut ve genel bir ifadedir. Ceza Genel Kurulu, bu ifadenin kullanıldığı protesto sırasında, bu sözün doğrudan o anki Başbakan'ı hedef aldığına dair **'duraksanmayacak'** bir delil bulunmadığı sonucuna varmıştır. Görüntü kayıtlarında veya diğer delillerde, bu sloganın atılırken Başbakan'ın posterinin gösterilmesi, isminin zikredilmesi veya ona yönelik özel bir işaretin bulunması gibi matufiyeti somutlaştıracak bir eylem tespit edilememiştir. Sanıkların savunmaları da bu sözleri genel bir protesto amacıyla söyledikleri yönündedir. Bu belirsizlik karşısında, ifadenin Başbakan'a yöneltildiği varsayımı, 'şüpheden sanık yararlanır' ilkesine aykırı olacağından, suçun 'matufiyet' unsuru oluşmamış ve beraat kararı verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.