İcra ve İflas Kanunu m. 94, 'iştirak halinde tasarruf edilen bir mal hissesi'nin (örneğin, elbirliği mülkiyetindeki bir hissenin) haczedilebileceğini düzenlemektedir. Bu tür bir hissenin haczi, paylı mülkiyet (müşterek mülkiyet) hissesinin haczinden hangi yönlerden farklıdır? İcra dairesi, elbirliği mülkiyetindeki bir hisseyi nasıl paraya çevirebilir? Bu süreçte diğer mirasçıların veya ortakların hakları nasıl korunur?

İştirak halinde (elbirliği) mülkiyet hissesinin haczi, paylı (müşterek) mülkiyet hissesinin haczinden temel hukuki farklılıklar içerir ve paraya çevrilme usulü de bu farklılığa göre şekillenir. **Temel Farklar:** 1. **Hissenin Belirliliği:** - **Paylı Mülkiyet:** Her ortağın mal üzerindeki payı (1/2, 1/4 gibi) matematiksel olarak bellidir ve bağımsız bir hukuki varlığa sahiptir. Bu pay, tek başına devredilebilir ve haczedilebilir. - **Elbirliği Mülkiyeti:** Ortakların mal üzerinde belirli, bağımsız bir payı yoktur. Mülkiyet, malın tamamı üzerinde, ortakların tümüne aittir. Miras ortaklığı (tereke) en tipik örneğidir. Ortaklar, tek başlarına kendi 'hisselerini' satamaz veya üzerinde tasarrufta bulunamazlar. 2. **Haczin Konusu:** - **Paylı Mülkiyette:** Haciz, doğrudan borçlunun belirli olan payı (örneğin, 1/2 hissesi) üzerine konulur. - **Elbirliği Mülkiyetinde:** Haciz, borçlunun henüz somutlaşmamış, malın tamamına yayılan ve ancak ortaklığın sona ermesiyle ortaya çıkacak olan **'tasfiye payı'** üzerine konulur. **Paraya Çevirme Usulü:** Elbirliği mülkiyetindeki bir hisse doğrudan satılamaz. Çünkü ortada satılabilecek bağımsız bir pay yoktur. İcra dairesi şu süreci işletir: 1. **Haczin Bildirimi:** İcra dairesi, hisseyi haciz ettiğini diğer tüm ortaklara (mirasçılara) İİK m. 94 uyarınca ihbar eder. 2. **Yetki Alınması:** Alacaklı, icra mahkemesine başvurarak, borçlu adına **'ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası'** açmak için yetki verilmesini talep eder. Bu yetki, İİK m. 121'e dayandırılır: '...bir şirket yahut iştirak halinde tasarruf olunan bir mal hissesi gibi... malların satılması lazımgelirse icra memuru satışın nasıl yapılacağını icra mahkemesinden sorar.' 3. **Ortaklığın Giderilmesi Davası:** Alacaklı, aldığı bu yetki belgesiyle, borçlu adına hareket ederek, diğer tüm ortaklara karşı Sulh Hukuk Mahkemesi'nde ortaklığın giderilmesi davası açar. 4. **Satış ve Paranın Paylaştırılması:** Mahkeme, malın aynen taksiminin mümkün olup olmadığını araştırır, mümkün değilse malın (örneğin, taşınmazın) tamamının satışına karar verir. Satış, genellikle satış memurluğu aracılığıyla yapılır. Satıştan elde edilen bedel, tüm ortaklara hisseleri oranında paylaştırılır. Borçlunun hissesine düşen para, alacaklının alacağını tahsil etmek üzere icra dosyasına ödenir. **Diğer Ortakların Haklarının Korunması:** Bu süreçte diğer ortakların hakları, ortaklığın giderilmesi davası yoluyla korunur. Onlar da bu davanın tarafıdır ve tüm savunmalarını (örneğin, malın aynen taksimi, öncelikli alım hakkı iddiaları vb.) bu davada ileri sürebilirler. Satış, tüm ortakların menfaatleri gözetilerek ve mahkeme kararıyla yapıldığı için, alacaklının tek taraflı bir tasarrufuyla haklarının ihlal edilmesi önlenmiş olur.