Bir işveren, 'performans düşüklüğü' gerekçesiyle bir işçinin iş sözleşmesini feshetmek istemektedir. İşK m. 18 ve Yargıtay içtihatları ışığında, performans düşüklüğüne dayalı bir feshin 'geçerli neden' sayılabilmesi için işverenin hangi objektif koşulları yerine getirmesi ve ispatlaması gerekir? Sadece 'işverenin beklentilerini karşılamıyor' demek yeterli midir?

İşçinin performans düşüklüğü, İşK m. 18 kapsamında 'işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından' kaynaklanan bir geçerli fesih nedeni olabilir. Ancak Yargıtay içtihatlarına göre, bu nedenin geçerli sayılabilmesi için işverenin soyut iddiaların ötesinde, somut ve objektif kriterlere dayanan bir dizi koşulu yerine getirmesi ve ispatlaması gerekir. Sadece 'işverenin beklentilerini karşılamıyor' gibi sübjektif bir ifade yeterli değildir. İşverenin ispatlaması gereken temel koşullar şunlardır: 1. **Objektif Performans Kriterlerinin Belirlenmesi:** İşveren, işçinin performansını ölçmek için önceden belirlenmiş, somut, ölçülebilir, gerçekçi ve işin niteliğine uygun performans kriterlerine sahip olmalıdır. Bu kriterler, iş tanımı, görev talimatları veya performans değerlendirme yönetmelikleri gibi belgelerle ortaya konmalıdır. 2. **Performansın Sürekli Olarak Düşük Olması:** İşçinin performansındaki düşüklüğün anlık veya geçici bir durum olmaması, belirli bir süre boyunca devam eden bir nitelik taşıması gerekir. Tek bir hataya veya kısa süreli bir verimsizliğe dayanılarak yapılan fesih geçerli sayılmaz. 3. **Performans Değerlendirmesinin Usulüne Uygun Yapılması:** İşçinin performansı, belirlenen objektif kriterlere göre düzenli aralıklarla değerlendirilmeli ve bu değerlendirmeler yazılı olarak kayıt altına alınmalıdır. İşçinin bu değerlendirme sonuçlarından haberdar edilmesi gerekir. 4. **İşçinin Uyarılması ve Eğitim Verilmesi:** Performans düşüklüğü tespit edilen işçiye, durumu yazılı olarak bildirilmeli, kendisinden performansını düzeltmesi beklenmeli ve makul bir süre tanınmalıdır. İşverenin, performans düşüklüğünü gidermek için işçiye eğitim verme, işyeri koşullarını iyileştirme gibi destekleyici önlemleri alması beklenir. 5. **Savunmasının Alınması:** İşK m. 19 uyarınca, performans düşüklüğüne dayalı fesihten önce, işçinin bu konudaki iddialara karşı savunması mutlaka alınmalıdır. 6. **Feshin Son Çare Olması (Ultima Ratio) İlkesi:** İşveren, fesihten önce daha hafif önlemleri (uyarı, eğitim, görev yeri değişikliği vb.) denediğini ancak sonuç alamadığını ispatlamalıdır. Fesih, başvurulacak en son çare olmalıdır. Bu koşullar yerine getirilmeden, sadece işverenin sübjektif kanısına dayanılarak yapılan bir performans feshinin, mahkeme tarafından 'geçersiz' sayılması ve işçinin işe iadesine karar verilmesi kuvvetle muhtemeldir.