5271 sayılı CMK'nın 193/2. maddesi, sanık gelmese bile derhal beraat kararı verilebilecek halleri düzenler. Yargıtay 17. Ceza Dairesi'nin 2015/29009 E. sayılı kararında, mahkemenin bu maddeye 'yanlış anlam vererek' sanığın savunmasını almadan ve 'delil takdiri yaparak' beraat kararı vermesi, 'eksik kovuşturma' olarak nitelendirilerek bozulmuştur. CMK m. 193/2'nin doğru uygulanma koşulları nelerdir ve mahkemenin bu karardaki hatası tam olarak nedir?
CMK m. 193/2, sanığın yokluğunda yargılamaya istisna getiren dar kapsamlı bir hükümdür. Kural, sanığın huzurunda yargılama yapılmasıdır (CMK m. 193/1). Ancak m. 193/2, **'sanık hakkında, toplanan delillere göre mahkûmiyet dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa, sorgusu yapılmamış olsa da dava yokluğunda bitirilebilir'** demektedir. **CMK m. 193/2'nin Doğru Uygulanma Koşulları:** Bu maddenin amacı, sanığın lehine olan açık ve net bir durumda, yargılamayı uzatmamaktır. Doğru uygulanabilmesi için, dosyadaki mevcut delillerin **herhangi bir delil takdirine veya tartışmasına girmeye gerek kalmayacak kadar açık ve net** bir şekilde, sanığın beraat etmesi gerektiğini göstermesi gerekir. Bu durumlar genellikle şunlardır: - Fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması (tipiklik unsurunun yokluğu). - Dava zamanaşımının dolmuş olması. - Sanığın isnat edilen fiili işlemediğinin dosyadaki kesin bir delille (örneğin, olay anında başka bir ülkede olduğunu gösteren resmi bir belge) sabit olması. - Şikayete bağlı bir suçta, şikayetin süresinde yapılmadığının veya geri alındığının açıkça anlaşılması. **Mahkemenin Karardaki Hatası:** Yargıtay 17. Ceza Dairesi'nin 2015/29009 E. sayılı kararındaki mahkemenin hatası, CMK m. 193/2'yi geniş yorumlayarak, **'delil takdiri' ve 'araştırma' gerektiren** bir durumda uygulamasıdır. Kararda bahsedilen karşılıksız yararlanma (kaçak elektrik) suçu, beraat veya mahkumiyet kararının verilebilmesi için bir dizi araştırmayı zorunlu kılar: - Sayacın incelenmesi, müdahale olup olmadığının tespiti. - Sanığın kullanım süresinin belirlenmesi. - Kaçak kullanım bedelinin tespiti için teknik bilirkişi raporu alınması. - Zararın giderilip giderilmediğinin sanığa sorulması ve ödeme için imkan tanınması. Bu işlemler, bir 'kovuşturma' ve 'delil takdiri' sürecidir. Dosyadaki mevcut delillerle ilk bakışta verilebilecek açık bir beraat kararı durumu yoktur. Mahkeme, bu araştırmaları yapmadan, yani 'eksik kovuşturma' ile ve mevcut delilleri kendi içinde tartarak (delil takdiri yaparak) beraat kararı vermiştir. Bu, CMK m. 193/2'nin amacına aykırıdır. Bu madde, delillerin tartışılmasını gerektiren durumlarda değil, beraat kararının adeta bir zorunluluk olduğu açık durumlarda uygulanabilir. Mahkeme, delilleri tartışma ve araştırma gereği duyuyorsa, kurala geri dönmeli, sanığın savunmasını almalı ve tam bir kovuşturma yaparak kararını vermelidir.