Bir icra takibinde, haczedilen taşınmazın üzerinde daha önceden kurulmuş bir ipotek bulunmaktadır. İİK m. 125'e göre, bu ipotekle güvence altına alınmış ve henüz vadesi gelmemiş (muaccel olmamış) borç ile vadesi gelmiş (muaccel) borçların durumu satış sırasında nasıl bir farklılık arz eder? Alıcının ve ipotekli alacaklının hakları bu iki durumda nasıl şekillenir?

İİK m. 125, haczedilen bir taşınmazın üzerindeki ipoteklerle birlikte satılmasını ve bu ipotekle temin edilen borçların alıcıya devrini düzenler. Ancak bu kural, ipotekli borcun vadesinin gelip gelmediğine göre önemli bir farklılık gösterir. **1. Borç Muaccel Değilse (Vadesi Gelmemişse):** - **Kural:** Taşınmaz, üzerindeki ipotekle birlikte satılır ve ipotekle güvence altına alınmış olan bu borç, **alıcıya geçer (intikal eder).** (İİK m. 125/1) - **Alıcının Durumu:** Alıcı, taşınmazı satın alırken, satış bedelinin yanı sıra bu ipotek borcunu da üstlenmiş olur. Taşınmazın mülkiyetini, üzerinde ipotek yükü ile birlikte devralır. Gelecekte bu borcu ödemekle yükümlü hale gelir. - **Asıl Borçlunun Durumu:** Asıl borçlunun bu borçtan kurtulması, ipotekli alacaklının, ihaleden itibaren bir yıl içinde asıl borçluya karşı alacak hakkını saklı tuttuğunu (rücu hakkını mahfuz tuttuğunu) bildirmemiş olmasına bağlıdır. Eğer alacaklı bu bildirimi yapmazsa, asıl borçlu borçtan kurtulur ve borç tamamen alıcıya geçmiş olur (İİK m. 125/2). - **İpotekli Alacaklının Durumu:** Alacaklı, borç vadesi gelmediği için satış bedelinden pay alamaz. Alacağı, taşınmaz üzerindeki ipotekle güvence altında olmaya devam eder ve artık yeni muhatabı (borçlusu) taşınmazı satın alan kişidir. **2. Borç Muaccel İse (Vadesi Gelmişse):** - **Kural:** Taşınmaz rehinle temin edilmiş muaccel borçlar, **alıcıya devredilmez; satış bedelinden tercihen (öncelikli olarak) ödenir.** (İİK m. 125/3) - **Alıcının Durumu:** Alıcı, taşınmazı ipotek yükünden arınmış (veya en azından vadesi gelmiş borç kadar yükü azalmış) bir şekilde satın alır. Satış bedelini öder ve vadesi gelmiş ipotek borcundan sorumlu olmaz. - **Asıl Borçlunun Durumu:** Borç, satış bedelinden ödendiği için asıl borçlu bu borçtan kurtulmuş olur. - **İpotekli Alacaklının Durumu:** İpotekli alacaklı, vadesi gelmiş olan alacağını, satış bedelinden, rüçhan (öncelik) hakkına sahip olduğu için diğer alacaklılardan önce alır. Sıra cetvelinde öncelikli bir konuma sahip olur. Özetle, borcun vadesinin gelip gelmemesi, borcun alıcıya intikal edip etmeyeceğini veya satış bedelinden doğrudan ödenip ödenmeyeceğini belirleyen temel kriterdir. Bu ayrım, hem alıcının ne kadar yükümlülük altına girdiğini hem de ipotekli alacaklının alacağına ne zaman ve nasıl kavuşacağını doğrudan etkiler.