HMK'ya göre ön inceleme aşaması ile tahkikat aşaması arasındaki temel işlevsel ayrım nedir? Ön inceleme duruşmasında tarafların uyuşmazlık konularının tespit edilmesinin (HMK m. 140/1) tahkikat aşaması için önemi nedir?

HMK'da ön inceleme ile tahkikat arasında net bir işlevsel ayrım yapılmıştır. Ön incelemenin temel işlevi, bir 'hazırlık' aşaması olmasıdır. Bu aşamada, dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar (uyuşmazlık noktaları) tek tek tespit edilir, delillerin sunulması ve toplanması için gerekli işlemler yapılır ve taraflar sulhe teşvik edilir (HMK m. 137). Tahkikat aşaması ise, ön incelemede tespit edilen uyuşmazlık konuları hakkında delillerin toplandığı, incelendiği ve değerlendirildiği, davanın esastan aydınlatıldığı aşamadır (HMK m. 143 vd.). Ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık konularının tespit edilip tutanağa geçirilmesi (HMK m. 140/3), tahkikatın 'çerçevesini' çizer. Tahkikat, bu tutanak esas alınarak yürütülür. Bu sayede, yargılamanın gereksiz iddia ve delillerle uzamasının önüne geçilir ve tahkikat, sadece çekişmeli olan noktalar üzerinde yoğunlaşır. (Bkz. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2019/4809 E., 2021/449 K.)