Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 33. maddesinde düzenlenen 'hâkimin, Türk hukukunu resen uygulaması' ilkesi, ön inceleme aşamasında nasıl bir rol oynar? Davacının hukuki sebebi yanlış belirtmesi, davanın bu aşamada reddini gerektirir mi?

Hayır, gerektirmez. HMK m. 33, 'Hâkim, Türk hukukunu resen uygular' diyerek, tarafların hukuki nitelendirmeleriyle bağlı olmadığını belirtir. Tarafların görevi maddi vakıaları (olayları) anlatmak, bu vakıalara uygun hukuk kuralını bulup uygulamak ise hakimin görevidir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2019/4809 E., 2021/449 K. sayılı kararında da bu ilkeye atıf yapılmıştır. Davacı, dava dilekçesinde dayandığı hukuki sebebi yanlış belirtmiş veya hiç belirtmemiş olsa dahi, bu durum tek başına davanın reddi için bir sebep değildir. Hakim, ön inceleme aşamasında ve yargılamanın devamında, davacının anlattığı maddi vakıalara en uygun hukuki nitelendirmeyi kendisi yapmak ve davayı bu hukuki sebep üzerinden yürütmekle yükümlüdür. Örneğin, davacı 'tenkis' davası açtığını belirtse de anlattığı olaylar 'muris muvazaasına' işaret ediyorsa, hakim davayı muris muvazaası davası olarak ele almalıdır.