Bir idari işlemin iptali davası devam ederken, idare aynı konuda yeni bir düzenleyici işlem yaparak dava konusu işlemi yürürlükten kaldırırsa, dava konusuz kalır. Bu durumda mahkeme, davacının dava açtığı andaki haklılık durumunu nasıl tespit eder? (HMK m. 331/1'in idari yargıdaki uygulaması)

Bu durumda mahkeme, HMK m. 331/1'i kıyasen uygulayarak, 'yürürlükten kaldırılan' eski idari işlemin, yürürlükte olduğu dönem itibarıyla hukuka uygun olup olmadığını inceler. Yani, sanki işlem hala yürürlükteymiş gibi bir 'hukuka uygunluk denetimi' yapar. Bu denetim sonucunda: 1) **Eğer mahkeme, yürürlükten kaldırılan işlemin dava açıldığı anda hukuka aykırı olduğu sonucuna varırsa,** davacının dava açmakta haklı olduğuna ve davaya idarenin hukuka aykırı işlemiyle sebebiyet verdiğine karar verir. Bu durumda, 'dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına' hükmederken, yargılama giderlerini ve davacı lehine vekalet ücretini idareye yükler. 2) **Eğer mahkeme, yürürlükten kaldırılan işlemin hukuka uygun olduğuna karar verirse,** davacının dava açmakta haksız olduğuna ve dolayısıyla davaya haksız yere sebebiyet verdiğine hükmeder. Bu durumda da 'karar verilmesine yer olmadığına' karar verir, ancak yargılama giderlerini davacı üzerinde bırakır ve davalı idare lehine vekalet ücretine hükmeder. Kısacası, davanın konusuz kalması, mahkemeyi işlemin geçmişe dönük bir hukuki denetimini yapma yükümlülüğünden kurtarmaz.