Bir davanın 'konusuz kalması' (HMK 331/1) ile 'açılmamış sayılması' (HMK 331/3) arasındaki temel fark nedir? Bu fark, yargılama giderlerine hükmedilmesi açısından nasıl bir sonuç doğurur?

İki kavram arasındaki temel fark, davanın sona erme nedeninde yatar: 1. **Davanın Konusuz Kalması (HMK 331/1):** Bu durumda, dava usulüne uygun olarak açılmış ve devam etmektedir. Ancak yargılama sırasında meydana gelen bir olay (örneğin borcun ödenmesi, kiracının taşınmazı tahliye etmesi, dava konusu mevzuatın değişmesi) nedeniyle, davanın esası hakkında karar verilmesine gerek kalmaz. Yani, davacının dava açmakta hukuki yararı ortadan kalkar. Bu durumda mahkeme, davanın açıldığı andaki haklılık durumuna göre yargılama giderlerine hükmeder. Yani haksız olan taraf giderleri öder. 2. **Davanın Açılmamış Sayılması (HMK 331/3):** Bu durumda ise, dava esasına hiç girilemeden, davacının usuli bir yükümlülüğü yerine getirmemesi (davanın takipsiz bırakılması, harcın tamamlanmaması, görevsizlik/yetkisizlik kararı sonrası süresinde başvuru yapılmaması vb.) nedeniyle dava sona erer. Dava, adeta hiç açılmamış gibi hukuki sonuç doğurur. Bu halde, davanın bu duruma gelmesine davacı sebebiyet verdiği için, kural olarak yargılama giderleri (davalı vekalet ücreti dahil) istisnasız olarak davacıya yükletilir. Haklılık durumu incelemesi yapılmaz. Sonuç olarak; birincisinde esasa ilişkin haklılık durumu incelenirken, ikincisinde usuli eksikliğe dayalı olarak doğrudan davacı sorumlu tutulur.