Bir hukuk mahkemesi, dava dilekçesini davalıya tebliğ etmeden ve dilekçeler teatisi aşamasını tamamlamadan, 'hukuki yarar yokluğu' gibi bir dava şartı noksanlığına dayanarak davayı usulden reddedebilir mi? Bu durum hangi temel hakkı ihlal eder ve Yargıtay'ın bu konudaki yaklaşımı nasıldır?

Hayır, reddedemez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 137 uyarınca ön inceleme, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılır. Mahkeme, HMK m. 138 uyarınca dava şartları hakkında dosya üzerinden karar verebilse dahi, bu durum dilekçeler teatisi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 2017/16071 E., 2017/17590 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, dilekçeler teatisi aşaması tamamlanmadan dava şartı yokluğundan davanın reddedilmesi, davacının HMK m. 27'de düzenlenen 'hukuki dinlenilme hakkını' ihlal eder. Bu ilkenin ihlali, aynı zamanda adil yargılanma hakkının da zedelenmesi anlamına gelir. Mahkeme, öncelikle dava dilekçesini davalıya tebliğ ederek dilekçeler teatisinin tamamlanmasını sağlamalı ve ancak bu aşamadan sonra ön incelemeye geçerek dava şartlarını incelemelidir (Ayrıca bkz. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E: 2016/144, K: 2017/7168).