HMK m. 331/1'de belirtilen 'davanın konusuz kalması' ile davanın 'feragat nedeniyle sona ermesi' (HMK m. 307) arasındaki fark, yargılama giderleri sorumluluğunu nasıl etkiler?

İki durum arasındaki temel fark, davanın sona ermesine yol açan iradenin kaynağıdır ve bu fark yargılama giderlerinin sorumluluğunu doğrudan etkiler. **Davanın Konusuz Kalması (HMK 331/1):** Davanın sona ermesi, tarafların iradesi dışında, yargılama sırasında meydana gelen bir olay nedeniyle gerçekleşir (borcun ödenmesi, dava konusu şeyin yok olması vb.). Davacının talebi hakkında karar verilmesine gerek kalmaz. Bu durumda yargılama giderleri, davaya kimin sebebiyet verdiğini belirlemek için mahkeme tarafından yapılacak 'dava açıldığı andaki haklılık durumu' tespitine göre belirlenir. Giderler haklılık oranına göre paylaştırılabilir veya tamamen bir tarafa yüklenebilir. **Feragat (HMK m. 307 vd.):** Davanın sona ermesi, tamamen davacının tek taraflı iradesiyle, dava konusu haktan vazgeçmesiyle gerçekleşir. Davacı, bu irade beyanıyla davasında haksız olduğunu zımnen kabul etmiş sayılır. Bu nedenle, HMK m. 312/1 uyarınca, feragat eden davacı, 'davada aleyhine hüküm verilmiş gibi' yargılama giderlerini (davalı vekalet ücreti dahil) ödemeye mahkum edilir. Burada bir haklılık durumu incelemesi yapılmaz; feragat eyleminin kendisi, gider sorumluluğunu belirler.