2577 sayılı İYUK m. 20'deki re'sen araştırma ilkesi, idare mahkemesine tarafların ileri sürmediği bir delili kendiliğinden araştırma ve kararına esas alma yetkisi verir mi? Bu ilkenin, hukuk mahkemelerindeki 'taraflarca getirilme' ilkesinden farkını açıklayınız.

Evet, verir. İYUK m. 20'de düzenlenen re'sen (kendiliğinden) araştırma ilkesi, idari yargının en temel özelliklerinden biridir. Bu ilke uyarınca, idare mahkemesi, uyuşmazlığı çözmek için gerekli olan delilleri taraflar ileri sürmese bile kendiliğinden araştırabilir, ilgili kurumlardan bilgi ve belge isteyebilir, keşif veya bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verebilir. Bu, idari işlemin hukuka uygunluğunun denetlenmesinde kamu yararı bulunması ve taraflar arasındaki güç dengesizliğini (idare karşısında birey) telafi etme amacından kaynaklanır. Bu ilke, hukuk mahkemelerinde geçerli olan 'taraflarca getirilme' (HMK m. 25) ilkesinden temel olarak ayrılır. Hukuk davalarında kural olarak hakim, tarafların sunduğu delillerle bağlıdır ve kendiliğinden delil toplayamaz. İdari yargıda ise hakim, maddi gerçeğe ulaşmak için aktif bir role sahiptir ve tarafların iddia ve delilleriyle sınırlı değildir.