İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m. 20'de düzenlenen re'sen araştırma ilkesi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 42. maddesinde düzenlenen 'yıllara sari inşaat işlerinde kârın işin bittiği yıl tespit edileceği' kuralı karşısında nasıl uygulanır? Danıştay 3. Dairesi'nin 2009/4531 E. sayılı kararındaki yaklaşımı analiz ediniz.

Danıştay 3. Dairesi'nin 2009/4531 E. sayılı kararında, davacı şirket beyan dışı bıraktığı faiz geliri nedeniyle re'sen vergi tarhiyatına muhatap olmuştur. Davacı, bu gelirin yıllara sari inşaat işinden kaynaklandığını ve iş bitmediği için henüz beyan edilmediğini iddia etmiştir. Mahkeme bu iddiayı dikkate almadan karar vermiştir. Danıştay ise, bu iddianın vergilendirmeyi etkileyici nitelikte olduğunu ve İYUK m. 20'deki re'sen araştırma ilkesi gereğince mahkemenin bu iddiayı araştırması gerektiğini belirtmiştir. Bu araştırma, idarenin yerine geçip denetim yapmak anlamına gelmez. Mahkeme, davacıdan, söz konusu faiz gelirinin hangi yıllara sari inşaat işiyle ilgili olduğunu, bu işlerin devam edip etmediğini ve bittiyse gelirin beyan edilip edilmediğini kanıtlayıcı belgeleri (sözleşmeler, hakediş raporları, defter kayıtları vb.) sunmasını isteyebilir. Davacının sunduğu delilleri değerlendirerek, iddianın doğruluğunu saptadıktan sonra tarhiyatın hukuka uygunluğu hakkında bir karar vermelidir. Yani re'sen araştırma ilkesi, mahkemeye, davacının esasa etkili iddiasını aydınlatmak için delil toplama ve değerlendirme yükümlülüğü getirir; bu, yerindelik denetimi yasağını ihlal etmez.