6706 sayılı Kanun m. 11/1-b uyarınca, 'iade talebine konu fiilin, düşünce suçu, siyasi suç veya askerî suç niteliğinde olması' iadeye mutlak bir engeldir. Bir fiilin 'siyasi suç' olup olmadığını belirlemede mahkemenin kullanacağı kriterler nelerdir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #289109

Bir fiilin 'siyasi suç' olup olmadığını belirlemede, mahkeme hem uluslararası hukukta kabul görmüş teorileri hem de ulusal mevzuatı ve içtihatları dikkate alır. Temel kriterler şunlardır: 1) Saf Siyasi Suçlar: Doğrudan devletin siyasi otoritesine, anayasal düzenine veya egemenlik unsurlarına karşı işlenen suçlardır (örneğin, devlete karşı isyan, casusluk). Bu suçlar iadeye konu olmaz. 2) Karma (Nispi) Siyasi Suçlar: Aslında adi bir suç (örneğin, öldürme, yaralama, mala zarar verme) olan, ancak siyasi bir amaçla ve siyasi bir mücadele ortamında işlenen suçlardır. Burada mahkeme, 'ağırlık teorisini' uygular: Eğer fiildeki adi suç unsuru (yaratılan zarar, kullanılan şiddet) siyasi amaçtan çok daha ağır basıyorsa (örneğin, terör eylemleri, sivil halka yönelik saldırılar), fiil siyasi suç sayılmaz ve iade edilebilir. Eğer siyasi amaç daha ağır basıyorsa, fiil siyasi suç kabul edilerek iade reddedilir. 3) Siyasi Suçla Bağlantılı Suçlar: Siyasi bir suçun işlenmesine hazırlık veya işlendikten sonra failleri gizleme gibi eylemlerdir. Bunlar da genellikle siyasi suç kapsamında değerlendirilir. Mahkeme, fiilin işlendiği bağlamı, failin saikini, mağdurun kimliğini ve eylemin niteliğini bir bütün olarak değerlendirerek, fiilin gerçekte siyasi bir karakter taşıyıp taşımadığını takdir eder.