Bir idari davada, mahkemenin İYUK m. 20 uyarınca istediği bir belgeyi idare, 'belgenin bulunamadığı' gerekçesiyle sunmazsa, mahkeme bu beyana itibar etmek zorunda mıdır? Mahkeme, belgenin varlığını başka yollarla araştırabilir mi?

Mahkeme, idarenin 'belgenin bulunamadığı' yönündeki beyanına itibar etmek zorunda değildir. İdarenin bu beyanı, adi bir karine teşkil eder, ancak aksi ispat edilebilir. Mahkeme, re'sen araştırma yetkisi kapsamında, belgenin varlığına ve akıbetine ilişkin ek araştırmalar yapabilir. Örneğin, belgenin bir suretinin başka bir kamu kurumunda olup olmadığını sorabilir, belgenin düzenlenmiş olması gereken tarihteki görevlileri tanık olarak dinleyebilir veya idarenin arşiv kayıtları ve evrak akış sistemleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Eğer mahkeme, idarenin beyanına rağmen belgenin aslında var olduğu ve kasıtlı olarak sunulmadığı veya özensizlikle kaybedildiği kanaatine varırsa, bu durumu idare aleyhine yorumlayarak, belgenin ispatlayacağı varsayılan vakıayı davacı lehine doğru kabul edebilir. Bu, dürüstlük kuralının ve delillere dürüstçe yaklaşma yükümlülüğünün bir gereğidir.