Bir idari davada, idare mahkemesinin, 2577 sayılı İYUK'un 20. maddesindeki re'sen araştırma yetkisine dayanarak, tarafların hiç ileri sürmediği bir hukuki sebebi veya vakıayı kendiliğinden araştırıp kararına dayanak yapması mümkün müdür? Bu yetkinin sınırları nelerdir?

Re'sen araştırma ilkesi, idari yargıya, ceza yargılamasına benzer şekilde, maddi gerçeği araştırma konusunda geniş bir yetki tanır. Ancak bu yetki sınırsız değildir ve HMK'daki 'taraflarca getirilme ilkesi'ni tamamen ortadan kaldırmaz. Sınırları şunlardır: 1) Davanın Sınırları: Mahkeme, davacının dava dilekçesinde belirttiği talep sonucuyla bağlıdır. Davacının istemediği bir şeye karar veremez. 2) Vakıaların Araştırılması: Mahkeme, tarafların sunduğu vakıalarla ve delillerle bağlı değildir. Davanın çözümü için gerekli gördüğü her türlü bilgi ve belgeyi ilgili yerlerden kendiliğinden isteyebilir, tanık dinleyebilir, keşif ve bilirkişi incelemesi yapabilir. Tarafların ileri sürmediği, ancak dosyadan anlaşılan bir vakıayı araştırabilir. 3) Hukuki Sebeplerin Uygulanması: Mahkeme, tarafların bildirdiği hukuki sebeplerle (kanun maddeleri) bağlı değildir. Olaylara doğru hukuki nitelendirmeyi yapmak ve ilgili kanun hükmünü bulup uygulamak hakimin görevidir ('Iura novit curia' - Hakim hukuku re'sen bilir). Dolayısıyla mahkeme, tarafların ileri sürmediği bir vakıayı, eğer dosyadaki delillerden bu vakıanın varlığına dair bir ipucu elde ederse, re'sen araştırabilir ve kararını buna dayandırabilir. Bu, re'sen araştırma ilkesinin en belirgin özelliğidir.