İYUK m. 20/A'da düzenlenen ivedi yargılama usulünde, Danıştay'ın temyiz incelemesi sonunda 'gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verme' yetkisi, ilk derece mahkemesi gibi hareket edebileceği anlamına mı gelir? Bu yetkinin sınırları nelerdir?

Evet, bu yetki Danıştay'a istisnai durumlarda ilk derece mahkemesi gibi hareket etme olanağı tanır. İYUK m. 20/A(2)(i) bendine göre Danıştay, temyiz incelemesinde maddi vakıaları yeterli görmez veya karardaki maddi yanlışlıkları düzeltmek mümkün değilse, dosyayı ilk derece mahkemesine geri göndermek yerine, 'gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir.' Bu, Danıştay'ın tanık dinleyebileceği, keşif veya bilirkişi incelemesi yapabileceği anlamına gelir. Bu yetkinin temel amacı, ivedi yargılama usulünün ruhuna uygun olarak uyuşmazlığı en kısa sürede kesin olarak sonuçlandırmaktır. Ancak bu yetkinin bir sınırı vardır: Eğer Danıştay, ilk derece mahkemesinin 'ilk inceleme üzerine' (davanın esasına girmeden, usulden) verdiği bir kararı (örneğin ehliyet veya süre aşımı yönünden ret) haklı bulmazsa, bu durumda işin esası hakkında karar veremez; kararı bozarak dosyayı esastan incelenmek üzere ilk derece mahkemesine geri gönderir.