Mahkeme, ön inceleme duruşması yapmaksızın, dosya üzerinden davanın esası hakkında (örneğin borcun mevcut olmadığı gerekçesiyle) bir karar verebilir mi?

Hayır, veremez. HMK m. 138, dosya üzerinden karar vermeyi sadece dava şartları ve ilk itirazlarla sınırlandırmıştır. Davanın esasına ilişkin bir karar, tahkikat yapılmasını ve tarafların delillerinin toplanıp değerlendirilmesini gerektirir.